Była taka rocznica
Notka zawiera zestawienie działań władz komunistycznych w odniesieniu do organizacji krajowych obchodów rocznicy 1000-lecia Chrztu Polski oraz światowych reakcji na nie, a które były na bieżąco relacjonowane na antenie Rozgłośni Polskiej „Radia Wolna Europa”. Dossier takich relacji, zebranych przez Lecha Wierczyńskiego, zostało opublikowane pod tytułem „Drugie oblężenie Częstochowy” w 1052 numerze londyńskich „Wiadomości” z 29 maja 1966 r. (dodatek „Na Antenie” nr 38).
Przedstawiona została sekwencja wydarzeń z 1966 r., wg informacji agencyjnych, przy czym główny ich nurt miał miejsce w miesiącach kwietniu i maju (co koresponduje z opinią przyjętą przez większość historyków, że Mieszko - książę Polan, przyjął chrzest w świeta Zmartwychwstania Pańskiego AD 966).
Ww. tekst zamieszczam ze skrótami oznaczonymi jako (…) oraz dopiskami i przypisami zapisanymi kursywą.
***********************
Z perspektywy minionych 60 lat poraża przyspieszenie procesu rugowania chrześcijaństwa z terenu Europy. A dzieje się to przy wydatnym współudziale „demokratycznych” gremiów władzy, nierzadko z sygnaturą „chrześcijańskie”. Zatem retoryczne pytanie brzmi: czy dzisiaj moglibyśmy oczekiwać ze strony resztówek europejskich chrześcijan, sterroryzowanych neopogańskimi kultami political correctness oraz jawnym neopogaństwem, na solidarność porównywalną z ówczesną? No i jak licznie wierni uczestniczyliby w podobnych obchodach.
ROK 1966
18 marca
Wiedeń - Polskie ministerstwo komunikacji zawiadamia austriackie władze kolejowe że nie może udzielić zezwolenia na wjazd do Polski pociągu specjalnego, którym na trzeciomajowe obchody millenijne przybyć miała do Częstochowy pielgrzymka austriacka pod przewodnictwem kardynała Koeniga, licząca 500 osób. Jako przyczynę odmowy podaje się bliżej nieokreślone "względy techniczne", które uniemożliwiają przepuszczenie pociągu przed 10 maja. Austriackie władze kolejowe nie rezygnują z dalszych starań w nadziei że decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna.
19 marca
Rzym - Organ komunistów włoskich „Unita", w korespondencji z Warszawy sceptycznie ocenia prawdopodobieństwo wizyty papieża Pawła VI w Częstochowie w charakterze pielgrzyma. Dziennik formułuje warunki polityczne, których spełnienia oczekują od Watykanu władze PRL.
20 marca
Wiedeń - Prasa stolicy Austrii zamieszcza informację o niewpuszczeniu do Polski pociągu specjalnego, który miał wieźć pielgrzymów austriackich. Następnego dnia informują o tej decyzji władz polskich wiedeńscy korespondenci prasy europejskiej.
21 marca
Wiedeń - Przedstawiciel austriackiego biura podróży "Centrum", które organizuje wyjazdy pielgrzymek do Częstochowy, wyraża przekonanie, że będzie jeszcze można uzyskać zgodę władz polskich na wjazd pociągu specjalnego.
Warszawa - Korespondenci agencji Reutera i Columbia Broadcasting System, powołując się na dobrze poinformowane źródła, donoszą ze stolicy Polski że episkopat zwrócił się do rządu PRL o wyrażenie zgody na przyjazd Papieża do Częstochowy. Korespondenci agencji zachodnich wyrażali jednak wątpliwość, czy wizyta Papieża dojdzie do skutku wobec gwałtownej kampanii władz przeciw hierarchii kościelnej. Agencje przypominają, że Cyrankiewicz oskarżył niedawno hierarchię, że zaprosiła do Częstochowy biskupów z całego świata, nie zawiadamiając o tym kroku rządu.
23 marca
Warszawa - "Trybuna Ludu" przedrukowuje - bez własnego komentarza - w obszernym streszczeniu korespondencję „Unita" w sprawie warunków politycznych związanych z ewentualnym przybyciem Papieża do Polski.
Londyn - Biura podróży organizujące wycieczki do Polski otrzymują poufną wiadomość od londyńskiego przedstawicielstwa "Orbisu", że władze nie udzielą zgody na przyjazd wycieczek zbiorowych do Częstochowy w okresie od 30 kwietnia do 7 maja oraz do Krakowa 7 i 8 maja. Wg motywacji ,,Orbisu" chodzi o to "aby uniknąć nadmiernego tłoku" w tych miejscowościach. Przyjazdom indywidualnym według "Orbisu" przeszkód stawiać się nie będzie.
24 marca
Wiedeń - Zarząd kolei austriackich informuje że nie nadeszła jeszcze odpowiedź władz polskich na jego dalsze starania o udzielenie zgody na wjazd pociągu z pielgrzymką austriacką. Polska odrzuciła również sugestię, by do normalnie kursującego między Wiedniem i Warszawą pociągu pośpiesznego "Chopin" doczepić pięć dodatkowych wagonów dla pielgrzymów. Uzasadnia się to obawą przed przeciążeniem torów kolejowych. Z negatywnym stanowiskiem władz polskich spotkały się próby austriackie wynajęcia dla pielgrzymów specjalnych samolotów. Polska ogranicza również z góry do czterech, pięciu liczbę autobusów, którymi mają udać się do Częstochowy pielgrzymi z Austrii. Równocześnie wiedeński oddział "Orbisu", w powołaniu się na ambasadę PRL, podaje do wiadomości, że od połowy kwietnia do 22 maja nie będzie się wydawało Austriakom na polskich przejściach granicznych indywidualnych wiz wjazdowych, z których mogli oni dotychczas korzystać. Ograniczenia te motywuje się spodziewanym, zbyt wielkim napływem przyjezdnych w tym okresie.
Warszawa - „Trybuna Ludu" zamieszcza nowy gwałtowny atak na Prymasa zarzucając mu, m.in., prowadzenie podwójnej gry. Dziennik podtrzymuje równocześnie tezę, że Państwo nie prowadzi walki z Kościołem.
25 marca
Warszawa - Korespondent dziennika "Die Zeit" Hansjakob Stehle, informuje że w połowie marca kardynał Stefan Wyszyński w piśmie skierowanym do Władysława Gomułki proponował załagodzenie konfliktu między władzami i Kościołem. Utrzymane w pojednawczym tonie pismo miało w pewnym sensie torować drogę rozmowom w sprawie przyjazdu Papieża do Polski.
26 marca
Wiedeń- W prasie wiedeńskiej ukazuje się zawiadomienie "Orbisu" o wstrzymaniu wydawania Austriakom polskich wiz wjazdowych na przejściach granicznych. Decyzję tę uzasadnia się zwiększonym napływem podróżnych w okresie od 15 kwietnia do 22 maja 1966.
28 marca
Wiedeń - Episkopat austriacki wyraża ubolewanie, że wielomiesięczne starania o zezwolenie władz polskich na udział katolików austriackich w obchodach 1000-lecia w Częstochowie nie dały pozytywnych wyników. Rzecznik episkopatu wyjaśnia, że władze polskie zezwalają obecnie w zasadzie jedynie na wjazd dwóch autobusów, choć jeszcze przed tygodniem dawały do zrozumienia że zgodzą się na wpuszczenie czterech czy pięciu. W wyniku polskich ograniczeń liczba pielgrzymów austriackich z 1500 spadnie do około setki. Dotychczas nie udzielono zresztą w ogóle żadnych wiz do Polski. Nie otrzymali ich do chwili obecnej ani kardynał Koenig ani czterej inni biskupi, którzy mają mu towarzyszyć. Podania o te wizy złożono przed miesiącami. Radio austriackie zawiadamia swych słuchaczy, że Polska odmówiła zgody na przyjazd austriackiego zespołu radiowego do Częstochowy w celu przeprowadzenia własnej transmisji z obchodów millenijnych. Radio austriackie uważa to za złamanie umowy o współpracy między organizacjami radiowo-telewizyjnymi obu krajów oraz zastrzega sobie prawo wyciągnięcia w przyszłości odpowiednich konsekwencji z postępowania władz polskich.
29 marca
Wiedeń - Rzecznik ambasady PRL stwierdza że władze polskie ograniczyły liczbę wiz dla austriackich pielgrzymów do poziomu "od stu do dwustu". Władze nie chcą narażać gości zagranicznych na niewygody, gdyż spodziewają się przybycia do Częstochowy miliona pielgrzymów polskich. Polska odmawia wpuszczenia pociągu specjalnego. z Wiednia, gdyż trasy kolejowe w kierunku Częstochowy będą w tym czasie i tak przeciążone. Rzecznik podaje do wiadomości, że odmowa bezpośredniej obsługi uroczystości w Częstochowie dotyczyła z górą 25 zagranicznych rozgłośni radiowych i telewizyjnych, które zamierzały wysłać na miejsce własne zespoły. Przedstawiciel ambasady wyjaśnia, że Polskie Radio samo zapewni obsługę obchodów 1000-ecia na użytek zagranicy. Prasa austriacka krytykując decyzje władz polskich wskazuje m.in. na to, że na ulicach Wiednia widać wszędzie plakaty polskie zachęcające do odwiedzenia oczekującej na turystów Polski.
30 marca
Paryż - Konsulat generalny PRL w stolicy Francji informuje zainteresowanych, że nie będzie wydawał wiz wjazdowych do Polski do 20 maja. Urząd wyjaśnia tę decyzję szczególnym natężeniem ruchu turystycznego w Polsce w tym okresie, co pociąga za sobą trudności komunikacyjne, kwaterunkowe i t.p. Konsulat informuje równocześnie inne biura podróży, że również i w miesiącu sierpniu nie będzie wydawał wiz na organizowane przez nie wycieczki. Odmawia przy tym podania powodów tej decyzji oraz nie zgadza się na jej potwierdzenie na piśmie. W Paryżu ocenia się, że zarządzenia te uniemożli- wiają podróż do Polski ponad tysiącowi osób.
Londyn - Przedstawiciel "Orbisu" zapewnia organizatorów pielgrzymki katolików brytyjskich, na której czele stać ma prymas Wielkiej Brytanii, kardynał John Carmel Heenan, arcybiskup Westminsteru, że złożone przez nich podania o wizę "rozpatrywane będą w normalnym trybie". Równocześnie jednak londyńskie biura podróży otrzymują informację, że władze polskie odmawiają przyznania wiz na okres między 14 kwietnia i 22 maja. Uzyskane przez nie dodatkowe informacje wskazują na dalsze rozszerzenie zakresu blokady wizowej. Ma ona również dotyczyć drugiej połowy czerwca oraz okresu między 8 i 31 sierpnia.
W tym czasie przewidziane są dalsze uroczystości kościelnego Millenium w Polsce.
Rzym - Konsulat PRL oświadcza że procedura wydawania wiz polskich trwa zwykle od dwóch do trzech dni od chwili złożenia podania. Kilka rzymskich agencji podróży planuje zbiorowe wycieczki do Częstochowy bądź koleją, bądź drogą lotniczą.
Wiedeń - Rzecznik telewizji austriackiej informuje, że Austria ani nie będzie w tym roku transmito-wała z Polski przebiegu oficjalnych uroczystości lipcowych ani też nie nada transmisji z między-narodowych targów w Poznaniu. Jest to odpowiedź na decyzję władz polskich, które tłumacząc się "trudnościami technicznymi" nie zezwoliły austriackiej ekipie telewizyjnej na przeprowadzenie transmisji z obchodów millenijnych w Częstochowie. Dziennikarzom zgłaszającym się w konsulacie PRL po wizy mówi się aby przyszli po nie ponownie po 22 maja.
31 marca
Rzym - Rzecznik ambasady PRL w stolicy Włoch oświadcza przedstawicielom agencji Reutera
i United Press International, że rząd polski powiadomił Watykan, iż wizyta Papieża w Polsce byłaby obecnie "nie na czasie". Informacje uzyskane z kompetentnych kół watykańskich potwierdzają to doniesienie. Stanowisko rządu polskiego w sprawie podróży Papieża do Polski przedstawić miał ówczesnemu prałatowi Agostino Casaroli z watykańskiego sekretariatu stanu ambasador PRL w Rzymie Adam Willman. W Rzymie przypomina się w związku z tym, że kard. Wyszyński w listach skierowanych do Gomułki i Edwarda Ochaba apelował o umożliwienie Papieżowi przyjazdu do Polski.
1 kwietnia
Prasa światowa komentuje zamknięcie bram Polski przed papieżem Pawłem VI oraz zajmuje się nadal sprawą blokady wizowej zorganizowanej przez władze PRL w przededniu kościelnych obchodów tysiąclecia. Prasa i radio w Polsce zachowuje na ten temat całkowite milczenie.
Wiedeń - Polacy zamieszkali w Austrii w liście otwartym, skierowanym do prasy, protestują przeciwko uniemożliwieniu wycieczkom austriackim wyjazdu do Polski.
4 kwietnia
Milwaukee - Abp Milwaukee w stanie Wisconsin, William Edward Cousins, nie otrzymuje polskiej wizy wjazdowej. Odmowa dotyczy również biskupa-sufragana Romana Richarda Atkielskiego. Konsulat PRL w Chicago wyjaśnia, że nie jest upoważniony do wydawania wiz na okres kwietnia i pierwszej połowy maja. Konsul generalny PRL w Chicago Kita wyjaśnia, że w Polsce uważa się, iż "nie byłoby dobrze gdyby w tym samym czasie przybyło do Warszawy tylu zagranicznych księży". Konsul dodaje, że gdy rząd zaprasza zagranicznych dostojników kościelnych, gwarantuje im wówczas wygodę i odpowiednie warunki pobytu. Abp Cousins zamierzał odbyć swą pielgrzymkę między 26 kwietnia i 8 maja. Wraz z nim udział w niej wziąć miało ponad 800 Amerykanów. Amerykańskie koła kościelne wyrażają obawę, że blokada wizowa dotyczyć będzie również okresu od 5 do 31 sierpnia.
5 kwietnia
Warszawa - Wg wiadomości otrzymanych z Warszawy (…), kard. Wyszyński wystosować miał kolejno do władz PRL cztery listy z apelem o umożliwienie Papieżowi przybycia do Polski. Pisma skierowane były do Gomułki, Ochaba i Józefa Cyrankiewicza.
Warszawa – „Trybuna Ludu" informuje że 6 i 17 kwietnia odbędą się w Gnieźnie i w Poznaniu manifestacje masowe związane z 21-szą rocznicą przekroczenia Odry przez wojsko polskie pod koniec drugiej wojny światowej. W Gnieźnie i w Poznaniu w tych samych dniach - jak wiadomo - odbywać się mają w zapowiadane od miesięcy kościelne obchody millenijne. „Trybuna Ludu” donosi również, że 3 maja organizuje się dwa atrakcyjne spotkania piłkarskie: w Warszawie "Legia”- londyński „Tottenham Hotspur" oraz w Chorzowie mecz międzynarodowy Polska –Węgry.
6 kwietnia
Prasa zachodnia jest zdania, że około 700 biskupów, w tym kilkunastu kardynałów, wybierało się na uroczystości 3-majowe do Częstochowy. Mimo ponawianych zapytań w sprawie ich podań wizowych, nie otrzymują od placówek konsularnych PRL żadnej odpowiedzi.
Warszawa - Agencje zachodnie informują, że wicedyrektor urzędu do spraw wyznań Aleksander Skarżyński oświadczył, iż wiadomo mu jedynie o zakazie wydania wiz wjazdowych biskupom niemieckim. Nie wie natomiast nic o podobnym zakazie dla biskupów innych narodowości.
7 kwietnia
Wiedeń - Władze polskie informują abp Wiednia, kardynała Franza Königa o odmowie wizy wjazdowej. Ponadto wiz nie otrzymują również czterej inni biskupi austriaccy. Ambasada PRL odmawia komentarzy na ten temat.
Stockholm - Konsulat PRL zawiadamia, że automatyczne przyznanie wiz polskich .obywatelom skandynawskim zostaje zawieszone na okres od 15 kwietnia do 30 maja 1966 "ze względów technicznych". Wg wiadomości nadchodzących z Polski, władze wydały zakaz procesji podczas kościelnych obchodów millenijnych w Gnieźnie i w Poznaniu.
8 kwietnia
Waszyngton - Przedstawiciele ambasady PRL potwierdzają, że żaden biskup zagraniczny
nie otrzyma wizy wjazdowej na obchody millenijne w Częstochowie. Stanowisko władz PRL
w tej sprawie określił premier Cyrankiewicz w piśmie do episkopatu z 5 marca. Zdaniem przedstawicieli ambasady, bez przeszkód będą mogli udać się do Polski księża i inni turyści.
9 kwietnia
Filadelfia - odwołano stuosobową pielgrzymkę Polonii amerykańskiej z Filadelfii, ponieważ
nie otrzymali wiz jej kierownicy: abp John Joseph Król i jego sufragan Gerald Vincent McDevitt. Abp Król przypomina, że pielgrzymka planowana była począwszy od grudnia ub. r. oraz stwierdza, że władze zapewniły go z góry, iż wizy wjazdowe zostaną udzielone.
Bruksela i Haga - Przedstawicielstwa dyplomatyczne PRL w Belgii i Holandii informują władze kościelne tych krajów, że biskupi nie otrzymają wiz wjazdowych. Decyzja ta obejmuje czterech biskupów belgijskich i czterech holenderskich. Biskup Rotterdamu, Martinus Antoon Jansen, zostaje powiadomiony osobiście o decyzji władz PRL. Decyzja ta obejmuje m.in. szczególnie przyjaźnie do Polaków ustosunkowanego biskupa-sufragana Malines (Mechelen) i Brukseli Honoré Marie Louis Van Wayenbergha.
(…)
Warszawa - W Polsce rozpoczęły się obchody 1000-lecia chrześcijaństwa kraju przy udziale milionowych rzesz wiernych. Przed niektórymi kościołami stolicy powstały ogonki długości kilkuset metrów. W katedrze gnieźnieńskiej zainaugurował obchody millenijne kard. Wyszyński.
12 kwietnia
Londyn - Ambasada PRL powiadamia telegraficznie organizatorów pielgrzymki brytyjskiej,
że rzymsko-katolicki prymas Wielkiej Brytanii kard. John C. Heenan nie otrzyma wizy. Przedstawiciel ambasady dodaje równocześnie, że władze nie zgodzą się na przybycie do Polski dalszych pielgrzymów.
Zagrzeb - Pielgrzymkę katolików jugosłowiańskich, na której czele stanąć miał abp Zagrzebia Franjo Šeper, odwołano. Rzecznik kurii oświadcza: „Nie pojedzie nikt, ani jeden biskup, ani jeden wierny". Odmawia jednak wyjaśnienia powodu tej decyzji. Władze jugosłowiańskie wydały niezbędne wizy wyjazdowe uczestnikom wycieczki, a - jak wiadomo - obywatele jugosłowiańscy udając się do Polski nie potrzebują w ogóle polskiej wizy wjazdowej.
Filadelfia - Abp Filadelfii John Król w oświadczeniu dla prasy określa blokadę wizową zastosowaną przez władze PRL jako krok arbitralny i godny pożałowania. Zapewniano nas, że nie będzie żadnych zagadnień z otrzymaniem wizy - dodaje arcybiskup - wyrażając ubolewanie z powodu komplikacji jakie dla organizatorów wycieczek i ich uczestników spowodowała decyzja władz PRL. Wg amerykańskich źródeł katolickich, odmowa wiz wjazdowych dotknęła piętnastu arcybiskupów i biskupów amerykań-skich, którzy wraz z licznym otoczeniem wybierali się do Polski. Wycieczki te były starannie przygotowywane już od jesieni ub. r. Prasa amerykańska ogłasza listę dostojników kościelnych, którzy nie otrzymali wizy polskiej.
13 kwietnia
Londyn - Przedstawiciel ambasady PRL wyjaśnia, że odmówiono udzielenia wizy kard. Johnowi Heenan, abp Westminsteru, ponieważ jego zaproszenia do Polski nie uzgodniono z władzami PRL.
Rzym - Ojciec Robert W. Mulligan, S.J., wiceprezydent uniwersytetu im. Loyoli w Chicago, który stoi na czele wycieczki studenckiej, wybierającej się do Polski, nie otrzymuje wizy wraz z czterema innymi towarzyszącymi mu księżmi. Wszyscy studenci w liczbie 45 wizy otrzymują.
Chicago - Abp John Patrick Cody, któremu odmówiono wizy do Polski oświadcza, że kierowana przez niego pielgrzymka dla uczczenia 1000-lecia chrztu Polski odbędzie się mimo stworzonych przez władze PRL trudności. Uczestnicy jej wezmą udział w uroczystościach millenijnych w Paryżu i w Rzymie. Z odmową udzielenia wizy spotkali się następujący wysocy dostojnicy Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych:
arcybiskupi: J. P. Cody z Chicago, J. J. Król Z Filadelfii, John Francis Dearden z Detroit,
W. E. Cousins z Millwaukee, Celestine Joseph Damiano z Camden;
biskupi: Christopher Joseph Weldon ze Springfield (Massachusset), Alexander Mieceslaus Zaleski z Lansing (Michigan), Coleman Francis Carroll (Miami);
biskupi sufragani: Fulton John Sheen (Nowy Jork), R. Atkielski (Milwaukee), Michael Joseph Green z Lansing (Michigan), Aloysius John Wycisło (Chicago), G. W. McDewitt (Filadelfia)
oraz Edward Ernest Swanstrom (Nowy Jork).
14 kwietnia
Londyn - Ambasada PRL zawiadamia organizatorów 70-osobowej pielgrzymki irlandzkiej, na której czele stoi prymas Irlandii kard. William J. Convay, że władze polskie nie mogą udzielić zezwolenia na lądowanie samolotu z wycieczką „ze względu na przeprowadzaną właśnie naprawę bieżni pasa na lotnisku". Ambasada dotychczas nie udzieliła organizatorom informacji, czy przyznano niezbędne wizy kard. Convay’owi i innym uczestnikom wycieczki.
Berlin wschodni - Władze PRL odmawiają udzielenia wizy wyjazdowej abp Berlina Alfredowi Bengschowi, który zamierzał udać się do Polski. Abp A. Bengsch jest obywatelem NRD i ma swoją rezydencję w Berlinie wschodnim.
Rzym - Grupa biskupów włoskich, która pod przewodnictwem patriarchy Wenecji przewodni- czącego rady episkopatu, kard. Giovanni Urbani zamierzała udać się do Polski, rezygnuje ze starań o wizy wobec stanowiska władz PRL.
Chicago - Polonijny "Dziennik Chicagoski" informuje, że do Stanów Zjednoczonych przybyli z Warszawy specjalni wysłannicy ministerstwa spraw zagranicznych Eugeniusz Milnikiel i płk wywiadu cywilnego Władysław Wojtasik. Na specjalnej konferencji z kongresmenami polskiego pochodzenia, zwołanej pod auspicjami ambasady PRL w Waszyngtonie, obaj emisariusze starali się wyjaśnić i uzasadnić blokadę wizową, przeciwdziałać wrażeniu jakie zrobiła ona w opinii amerykańskiej.
Gniezno - rozpoczynają się uroczystości kościelne 1000-lecia chrztu Polski. Bierze w nich udział cały episkopat z kard. Wyszyńskim na czele. Korespondenci prasy zachodniej, a szczególnie dziennika "New York Times", informują szczegółowo o przebiegu tych obchodów i atmosferze w jakiej się odbywają. W związku z przewidzianą na 16 kwietnia defiladą wojskową w Gnieźnie jest już pełno wojska. Patrole w pełnym uzbrojeniu krążą ulicami miasta. Milicja otrzymała posiłki z zewnątrz. Podróżnych udających do Gniezna poddaje się na szosach kontroli dokumentów. Wylegitymowano m.in. również i kard. Wyszyńskiego. Na ulicach rozwieszono transparenty i plakaty, które głoszą hasła lansowane w czasie kampanii propagandowej przeciw episkopatowi. Na mieszkańców Gniezna, którzy wyrazili gotowość udzielenia kwater księżom, wywiera się nacisk by wycofali swe oferty. Telefony gnieźnieńskiego seminarium duchownego przestały działać.
Wydano zarządzenie, aby personel zakładów pracy, urzędów, członkowie organizacji młodzież szkolna wzięli udział w manifestacji organizowanej przez władze, która odbędzie się na placu Bohaterów Stalingradu, w najbliższym sąsiedztwie katedry Św. Wojciecha, gdzie odbywają się obchody kościelne. Oba miejsca oddziela jedynie krótka ulica Tumska.
Uroczystości kościelne odbywają się jedynie w samej katedrze i jej pobliżu. Zakazem objęto poprzednio przewidzianą trasę procesji na cmentarz położony o niecały kilometr dalej „ze względów bezpieczeństwa". Korespondenci zachodni obliczają, że na wzgórzu Lecha przed katedrą zebrało się 15.000 wiernych - jedna trzecia ludności Gniezna. Gdy po nabożeństwie pontyfikalnym tłum ten śpiewał uroczyste "Te Deum", z głośników umieszczonych na pobliskim placu rozbrzmiewała muzyka świecka. Dwukrotnie krążył nad zebranym wokół katedry tłumem helikopter.
"Trybuna Ludu" ogłaszając kolejny atak na Prymasa podkreślała równocześnie, że Państwo nie prowadzi walki z Kościołem, nie sprzeciwia się zasadzie swobody wyznaniowej i nie ogranicza uprawiania kultu religijnego.
15 kwietnia
Gniezno - pod przewodnictwem kard. Wyszyńskiego obraduje konferencja episkopatu. Zapowiada się po niej ogłoszenie listu pasterskiego, który 8 maja ma być odczytany w kościo- łach. W konferencji biorą udział wszyscy biskupi poza biskupem emigracji Władysławem Rubinem, który nie otrzymał wizy. Dzień ten poświęcony jest modlitwom w intencji Polonii zagranicznej. Zagadnieniom Polonii poświęcona jest sesja naukowa, którą zagaja Prymas. Wieczorem w katedrze odprawione zostaje nabożeństwo na intencję Polaków za granicą.
Równocześnie ulicami Gniezna przeciąga zorganizowany przez władze capstrzyk młodzieży harcerskiej.
Wg wiadomości nadchodzących z Kraju, na szosach wiodących do Częstochowy z Piotrkowa
i Lublińca podjęto szeroko zakrojone roboty drogowe. Zapowiada się, że potrwają one przez cały maj. Władze nie zamierzają uruchomić dodatkowych pociągów i autobusów w związku z obchodami kościelnymi w Częstochowie 3 maja. Otwarte pozostaje również jeszcze zagadnienie zakwaterowania większej ilości uczestników pielgrzymek na Jasną Górę.
"Trybuna Ludu" informuje, że 3 maja odbędzie się w Katowicach wielka manifestacja ludności
w związku z 45-tą rocznicą trzeciego powstania śląskiego.
Dublin - Kard. W. J. Conway, prymas lrlandii, nie otrzymuje wizy do Polski. Odmówiono również wiz wjazdowych pielgrzymom irlandzkim, którzy mieli towarzyszyć kardynałowi.
Rio de Janeiro - nadchodzą wiadomości o inauguracji obchodów 1000-lecia Polski chrześcijańskiej w stolicy Brazylii przy licznym udziale miejscowego społeczeństwa i polonii.
16 kwietnia
Gniezno - w katedrze trwają modlitwy i nabożeństwa związane z obchodami millenijnymi. Prymas Wyszyński przekazuje arcybiskupowi Poznania kopię cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która odbyła dziewięcioletnią wędrówkę po całym kraju. W tym samym czasie na pobliskim placu Bohaterów Stalingradu zjeżdżają się sztafety motorowe ze wszystkich powiatów Wielkopolski meldując zobowiązania produkcyjne.
Olbrzymi tłum, zgromadzony po południu dokoła katedry, nie może pomieścić się w jej wnętrzu.
Na murach kościoła widnieje transparent "Naród z Kościołem - jak wczoraj tak i jutro".
W toku manifestacji, zorganizowanej na rynku przez władze, minister obrony Marian Spychalski w przemówieniu atakuje „polityków w sutannach". Korespondenci zagraniczni notują, że coraz liczniejsze grupy odrywają się z tłumu zgromadzonego przed mównicą rządową kierując się
w stronę katedry.
Wieczorem rusza z gnieźnieńskiej katedry samochodowy orszak: episkopat towarzyszy kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej przewożonej z Gniezna do Poznania. Tłum zebrany przed katedrą gnieźnieńską gotuje Prymasowi gorącą owację, wznosząc okrzyki na jego cześć. Równocześnie w mieście odbywa się defilada wojskowa.
Na całej 50-cio kilometrowej trasie między Gnieznem i Poznaniem zgromadziły się już od rana tłumy wiernych. Korespondenci zagraniczni towarzyszący pochodowi oceniają je na pół miliona osób. Ludność wita pochód trzymając w rękach krzyże, świece, pochodnie i lampki. W godzinach nocnych, gdy orszak dociera do Poznania, ludność gotuje mu manifestacyjne powitanie. Tłumy zgromadzone przed kościołem farnym wiwatują na cześć Prymasa.
W Teatrze Narodowym w Warszawie odbywa się polska prapremiera sztuki Rolfa Hochhutha p.t. "Namiestnik" o treści wymierzonej przeciw Watykanowi. (w reżyserii Kazimierza Dejmka, wówczas dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. K. Dejmek na odcinku kultury sceniczno-filmowej był czołowym partyjnym katolikożercą)
Watykan - Papież Paweł VI w telegraficznym orędziu skierowanym do Prymasa Polski podkreśla, że duchowo bierze udział w rozpoczętych uroczystościach millenijnych i udziela narodowi polskiemu błogosławieństwa.
Paryż - Po dwukrotnie ponawianych prośbach władze PRL odmawiają ostatecznie wiz wjazdowych 15 biskupom francuskim.
17 kwietnia
Poznań - od wczesnego rana tłumy wiernych zgromadziły się na trasie wiodącej z Fary do Katedry w oczekiwaniu na przewiezienie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Władze i tu również - podobnie jak w Gnieźnie - zakazały procesji. Zezwoliły jedynie na przewiezienie obrazu samochodem. Tłumy stojące na trasie są tak zbite, że nie tylko zapełniają chodniki ale zajmują również częściowo jezdnie; obszerny plac przed katedrą na Ostrowiu Tumskim jest - jak relacjonują korespondenci prasy zagranicznej - czarny od zbitego tłumu. W atmosferze radosnego podniecenia, wśród śpiewów, okrzyków i wiwatów orszak towarzyszący samochodowi z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej posuwa się udekorowanymi ulicami poznańskiego starego miasta. Gdy pochód zbliża się do mostu na Warcie tłum wiernych podnosi samochód z obrazem i na ramionach niesie go aż przed katedrę. (…)
Gomułka, przemawiając w tym samym czasie w toku manifestacji masowej zorganizowanej przez władze na pl. Mickiewicza w Poznaniu, atakuje w gwałtownych słowach prymasa.
Milczeniem odpowiadają zebrani na jego oświadczenie, że władze PRL nie udzieliły zezwolenia na wjazd do Polski Papieżowi i zagranicznym biskupom, gdyż zgoda władz byłaby - jak się wyraził - wyrazem akceptacji szkodliwej polityki episkopatu, który zaproszenia wystosował bez wiedzy i zgody władz państwowych. (…)
18 kwietnia
Kopenhaga - Ambasada PRL powiadamia biskupa duńskiego Hansa Ludviga Martensena, S.J
(Kopenhaga) oraz dyrektora duńskiego oddziału stowarzyszenia "Caritas" o odmowie wiz wjazdowych.
Paryż - Episkopat francuski ogłasza deklarację solidarności z Kościołem w Polsce. List episkopatu francuskiego, datowany 31 grudnia ub. r. jest odpowiedzią na zaproszenie do wzięcia udziału w polskich uroczystościach millenijnych.
19 kwietnia
Nowy Jork - Amerykańskie źródła katolickie informują, że dwóm księżom australijskim, którzy stoją na czele 500-osobowej pielgrzymki udającej się do Polski, odmówiono wiz wjazdowych. Trzeci ksiądz natomiast wizę otrzymał. Nie podano powodów takiego odmiennego traktowania podań wizowych
20 kwietnia
Sztokholm - Konsulat informuje, że nastąpiło wstrzymanie wydawania wszelkich wiz do Polski dla naturalizowanych za granicą Polaków, którzy nie uzyskali dotąd formalnego zwolnienia z polskiego obywatelstwa .
Chicago - 1000 działaczy polonii amerykańskiej bierze udział w uroczystej inauguracji obchodów Millennium Polski chrześcijańskiej.
21 kwietnia
Bruksela - Episkopat belgijski wydaje list pasterski z okazji 1000-lecia chrztu Polski. Tekst listu ma być odczytana z ambon kościołów belgijskich 1 i 8 maja.
22 kwietnia
Waszyngton - Poseł do amerykańskiej izby reprezentantów John Carl Kluczyński (reprezentujący 5. okręg wyborczy stanu Illinois) zgłasza projekt rezolucji upoważniającej prezydenta USA do proklamo-wania dnia 28 sierpnia 1966 jako "dnia Millenium Polski chrześcijańskiej". Taką samą rezolucję zgłasza w senacie senator Paul Howard Douglas (także ze stanu Illinois).
(…)
Londyn - Angielska działaczka katolicka Henrietta May Caribbea Bower (de domo Strickland, córka barona Geralda Stricklanda, b. premiera Malty) zapowiada, że nie opuści przez całą noc budynku ambasady PRL, jeśli nie otrzyma wiz dla kierowanej przez nią 55-cio osobowej pielgrzymki. Informuje również, że wysłała w tej sprawie dwie depesze do Gomułki, nie otrzymując na nie żadnej odpowiedzi.
Watykan - Papież Paweł VI w orędziu skierowanym do kard. Wyszyńskiego wyraża żal, że nie będzie mógł przybyć na uroczystości millenijne do Częstochowy i zadość uczynić w ten sposób pragnieniom polskiej hierarchii kościelnej i katolików polskich.
Rio de Janeiro - Brazylijska izba deputowanych oddała hołd Polsce w związku z 1000-leciem jej chrześcijaństwa.
25 kwietnia
Warszawa - Agencje zachodnie informują że w czasie konferencji episkopatu polskiego 68 biskupów podpisało 23 marca b.r. uroczystą deklarację solidarności z prymasem Polski i jego postawą. Agencje podkreślają że inicjatywa zredagowania tego dokumentu wyszła od tych biskupów, którzy według oceny władz PRL reprezentują rzekomo opozycję wobec przewodniczącego episkopatu.
Wiedeń - Konsulat PRL zawiadamia austriackie biuro podróży "Centrum, że z powodu trudności w zakwaterowaniu nie udzieli wiz osobom, które zamierzały udać się dwoma autobusami na uroczystości millenijne do Częstochowy. Konsulat wyjaśnia, że żaden obcokrajowiec nie uzyska zezwolenia na przyjazd na te uroczystości. Decyzja konsulatu dotyczy ostatnich dwóch autobusów spośród wielu planowanych poprzednio wycieczek autobusowych ze stolicy Austrii.
26 kwietnia
Paryż - Kard. Joseph-Charles Lefèbvre - arcybiskup Bourges zarządził, że dzień 1 maja poświęcony będzie modłom na intencję Polski w związku z Millennium jej chrześcijaństwa. Poprzednio już podobne zarządzenia wydał abp Cambrai.
27 kwietnia
(…)
Zurich - W zamku rapperswilskim, związanym tak mocnymi więzami historycznymi z Polską, odbyła się uroczystość młodzieży harcerskiej dla upamiętnienia 1000-lecia chrztu Polski.
Paryż - Polsko-francuski komitet obchodów Millenium na którego czele stoi abp Paryża, kard. Maurice Feltin, ustalił program uroczystości, które odbędą się 8 maja. Nabożeństwo w paryskiej katedrze Notre-Dame odprawi duszpasterz polskiej emigracji biskup Władysław Rubin.
Wiedeń – uroczystości millenijne w stolicy Austrii zapowiedziane są na 8 maja. Abp Wiednia kard. Koenig celebrować będzie w tym dniu uroczyste nabożeństwo w katedrze św. Stefana. Obchody będą transmitowane przez radio i telewizję austriacką.
Oslo – zjazd krajowy młodzieży norweskiej z Chrześcijańskiej Partii Ludowej uchwalił rezolucję protestująca przeciwko blokadzie wizowej zarządzonej przez władze PRL.
28 kwietnia
Z Waszyngtonu donoszą, że episkopat australijski wystosował na ręce kard. Wyszyńskiego orędzie w związku z Polskim Millenium. W imieniu biskupów australijskich orędzie podpisał prymas Australii kard. sir Norman Thomas Gilroy (abp Sydney).
29 kwietnia
Londyn – centralne uroczystości 1000-lecia chrztu Polski odbędą się w stolicy Wielkiej Brytanii 22 maja na stadionie White City, który może pomieścić do 30.000 osób. Spodziewany jest udział dziesiątek tysięcy Polaków z całego kraju. W uroczystościach weźmie udział kard. John Heenan, któremu odmówiono wizy na wjazd do Polski.
(…)
Wiedeń – katolicy austriaccy organizują specjalną pielgrzymkę z Wiednia do Maria-Taferl
dla uczczenia polskiego Millenium. Polacy zamieszkali w Austrii potępiają politykę władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, której objawem jest blokada wizowa uroczystości millenijnych.
(Maria-Taferl – austriacki odpowiednik Jasnej Góry, sanktuarium maryjne w tej miejscowości, położonej w połowie drogi pomiędzy Wiedniem a Linzem).
Warszawa – Agencje prasowe donoszą, że władze PRL pod wpływem fatalnego wrażenia jakie zrobiła w świecie blokada wizowa zdecydowały się w ostatniej chwili na częściowa zmianę taktyki. Kilku wybranych dziennikarzy amerykańskich i angielskich otrzymało zawiadomienie, iż dostaną wizy wjazdowe. Równocześnie jednak wydział prasowy ministerstwa spraw zagranicznych ostrzegło korespondentów zagranicznych akredytowanych w Polsce, by utrzymywali swe sprawozdania w tonie „obiektywnym”.
30 kwietnia
Watykan - Papież Paweł VI nie mogąc osobiście wziąć udziału w obchodach na Jasnej Górze mianuje kard. Wyszyńskiego swym legatem specjalnym na uroczystości millenijne.
(…)
Warszawa - Rząd PRL odmawia dyplomatom z ambasady Stanów Zjednoczonych w stolicy Polski zezwolenia na udanie się do Częstochowy w dniu uroczystości millenijnych 3 maja. Zezwolenia takiego - uzasadnia rząd - udziela się jedynie w wypadku podróży oficjalnych.
1 maja
Chicago - Wielotysięczna rzesza Amerykanów polskiego pochodzenia bierze udział w tradycyjnej paradzie na ulicach miasta, zorganizowanej z okazji Millenium Polski chrześcijańskiej i 175 rocznicy konstytucji 3 maja. Przemówienie wygłasza Arthur Goldberg, stały ambasador Stanów Zjednoczonych przy ONZ. Z tej samej okazji przed mikrofonami rozgłośni polskiej Radia Wolna Europa przemawiają do kraju kongresman Clement John Zabłocki (Illinois) i prezes Związku Narodowego Polskiego oraz Kongresu Polonii Amerykańskiej Ignacy Karol Rozmarek.
(…)
Kolonia - W 800 kościołach archidiecezji kolońskiej odczytuje się list pasterski kardynała Josefa R. Fringsa wzywający do wspólnych modłów w dniu 3 maja, w 1000-lecie Polski chrześcijańskiej. Podobne listy pasterskie biskupów niemieckich odczytano w kościołach innych diecezji.
Bruksela - W kościołach katolickich Belgii, Holandii i Luksemburga odbędą się w dniach 1 do 8 maja specjalne nabożeństwa i modły na intencję polskiego Millennium. Odczytane zostały listy pasterskie episkopatów tych krajów poświęcone obchodom 1000-lecla Polski chrześcijańskiej.
2 maja
Do Częstochowy przybywa w otoczeniu episkopatu polskiego kard. Wyszyński. Obecna na miejscu garstka korespondentów zachodnich w relacjach swych rozesłanych na cały świat oddaje wiernie atmosferę i przebieg powitania prymasa Polski oraz uroczystości millenijnych.
(…)
Oklaskami odpowiadają tłumy na słowa abp Wrocławia Bolesława Kominka, który w kazaniu wygłoszonym tego wieczora stwierdza, że "nikt nie może ograniczyć naszej wiary... ograniczyć jej do wąskiego nacjonalistycznego ghetta". – „Przebaczamy i wiemy jak przebaczać. I to stanie się naszym programem na przyszłość".
(…)
W przededniu uroczystości na Jasnej Górze wysocy dostojnicy Kościoła katolickiego z różnych krajów, którym uniemożliwiono przyjazd do Polski przekazują do Kraju na falach naszej rozgłośni oświadczenia z okazji obchodów polskiego Millenium.
(…)
3 maja
Całodzienne uroczystości millenijne na Jasnej Górze miały przebieg spokojny i pełen powagi. Nie doszło do żadnych incydentów. Oddziały milicji skoncentrowano z dala od modlących się tłumów, które zagraniczni obserwatorzy oceniają na pół miliona.
(…)
W przemówieniu swym skierowanym do rzeszy wiernych Prymas milczeniem pomija obecny konflikt między Kościołem i Państwem. Z całym naciskiem jednak mówił o konieczności braterskiej miłości i wybaczenia. Do myśli tej powraca kard. Wyszyński w czasie wieczornego nabożeństwa, nazwanego "aktem przebaczenia", oświadczając m.in.: „Na progu nowego millennium - przebaczamy".
(…)
Tego samego dnia w odległych o kilkadziesiąt kilometrów od Częstochowy Katowicach władze organizują masową manifestację ludności w związku z 45-tą rocznicą wybuchu trzeciego powstania „śląskiego”.
Tegoż dnia (…) Prezydent Stanów Zjednoczonych Lyndon Baines Johnson podczas uroczystości w Białym Domu kładzie podpis pod specjalną proklamację upamiętniającą historyczny dzień
3 maja 1966, jako rocznicę polskiego 1000- lecia oraz wygłasza z tej okazji okolicznościowe przemówienie.
(…)
Papież Paweł VI odprawia mszę św. w polskiej kaplicy w podziemiach bazyliki św. Piotra w Rzymie. Rozgłośnia polska Radia Wolnej Europy transmituje jej przebieg dla słuchaczy w Polsce.
**************
tagi: rocznica milenium chrztu polski
|
stanislaw-orda |
| 3 października 2026 23:06 |