Nie tylko o miedzę

Dosyć przypadkowo natrafiłem w czeluściach netu na recenzję pewnej publikacji, która rzuca „snop światła” na elementy  doktryny politycznej, kultywowanej  u naszych sąsiadów zza miedzy. Jako że niedawno poruszono na „SN” kwestię relacji do unitów, prawosławnych i  grekokatolików w II RP
jak i w czasach wcześniejszych, zatem dorzucam jeszcze jeden  kamyk do tego ogródka tematycznego.

Publikacja jest dziełem kilku ukraińskich autorów (J. Makar, M. Hornyj, W. Makar, A. Saluk), nosi tytuł Wid deportacji do deportacji. Suspilno-politycznie żyttia chołms’ko-pidlias’kich ukrainciw (1915-1947). Doslidżenia. Spogadi. Dokumienty. U tr’och tomach.
Tom I: Doslidżenija, Czerniwci, Bukrek 2011, ss. 880, il.
(Od deportacji do deportacji. Ukraińskie życie społeczno-polityczne na Chełmszczyźnie i Po ...

	stanislaw-orda
	13 września 2026 11:55

Wolnomularze, czyli teoria i praktyka rewolucji

Przedstawiam swój przekład jednego rozdziału (rozdz. 6) z publikacji Wiktora  Sawczenko (Victor Savchenko) zatytułowanej „Masońska Odessa”, z dodanymi przeze mnie przypisami w nawiasach [...]. Krótkie fragmenty z biografii kilku bardziej znaczących bohaterów tej opowieści umieściłem na końcu w ANEKSIE.
Obecną notkę można również traktować jako appendix do zamieszczonego na tym blogu prawie pięć lat wcześniej czteroczęściowego cyklu:
http://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/jak-plemie-dawida-zwyciezyo-plemie-samsonowa-1
http://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/jak-plemie-dawida-zwyciezyo-plemie-samsonowa-2
http://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/jak-plemie-dawida-pokonao-plemie-samsonowa-3
http://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/jak-plemie-dawida-pokonao-plemie-samsonowa-czes ...

	stanislaw-orda
	9 września 2026 11:45

I znowu w klimacie niepolitycznym

Pokrywa lodowa Grenlandii coraz szybciej topnieje, podczas gdy Europa praży się w upale. Naukowcy z brytyjskiego Narodowego Centrum Oceanografii  (siedziba w Southampton)  wskazali na nieoczekiwany związek między obydwoma procesami.
https://www.noc.ac.uk/
Naukowcy zaproponowali wyjaśnienie, w jaki sposób zimna słodka woda z odległego grenlandzkiego lądolodu może wpływać na  temperaturę powietrza na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Dotychczasowe modele klimatyczne nie przewidywały podobnego mechanizmu.

Każdego lata miliardy ton wody roztopowej spływają z pokrywy lodowej Grenlandii. Jednak w niektórych latach te przepływy przybierają nietypowo duże rozmiary. Brytyjscy badacze dokonali porównania  okresów, w których strefy wysokiego ciśnienia generujące fale upałów nad Europą w danym rok ...

	stanislaw-orda
	6 września 2026 11:21

Gutenberg artylerii

Działo artyleryjskie zawsze stanowiło kompromis pomiędzy siłą rażenia a szybkością przemieszczania się w miejsce, gdzie jest potrzebne. W połowie XVIII w. francuska artyleria rozstrzygnęła ten spór na korzyść tego pierwszego czynnika, czyli lufy były solidne, ładunki duże, niszczycielska siła wysoka, ale laweta z lufą armatnią grzęzła na polnej drodze i spóźniała się na decydującą fazę bitwy. Skuteczność artylerii nie polega wyłącznie na jej kalibrze. Znacznie ważniejsze jest, kto wcześniej zajmie dogodną pozycję do ostrzelania przeciwnika.

Będzie to opowieść o człowieku, który zrewolucjonizował francuską artylerię, dostrzegając jej słabość w czasach, kiedy jeszcze służył we wrogiej armii. Podczas wojny siedmioletniej, francuski oficer artylerii Jean-Baptiste Vaquette de Gribeauval, pe ...

	stanislaw-orda
	3 września 2026 17:48

Celsjusz 233 albo epitafium

Tytuł notki stanowi  analogię do kultowego obrazu filmowego z1966 r. w reżyserii François Truffauta o tytule Fahrenheit 451, który był ekranizacją powieści autorstwa Raymonda Douglasa Bradbury opublikowanej pod takim samym tytułem w 1953 r.

Natomiast treść notki to mój swobodny przekład krótkiej publikacji autora rosyjskiego, która ukazała się kilka dni wcześniej (link na końcu notki). Jako swoiste alibi  wskazuję, iż treść nawiązuje do pewnego ważnego wątku, który był poruszany na „SN”.
 

*****

Antykwariaty w całej Europie zostały zalane falą niecodziennych zamówień. Zamówienia opiewały na chęć zakupu tysięcy zapomnianych tytułów naukowych. Nabywcy  płacili za nie bez targowania się, a następnie ksiązki po nietypowej „obróbce” trafiały do niszczarki. Antykwariusze ogłosili alarm: ksi ...

	stanislaw-orda
	16 sierpnia 2026 08:39

STARLINK czyli strategia wojen XXI wieku

Od 2019 r. Pentagon, DARPA i Siły Kosmiczne USA aktywnie rozwijają koncepcję wojny mozaikowej (Mosaic Warfare), która oparta jest na wykorzystaniu rozproszonych ugrupowań (konstelacji) nadajników niskoorbitalnych, do zapewnienia niezawodnej komunikacji, takich jak system terminali o handlowej nazwie Starlink.
[DARPA  -  Defense Advanced Research Projects Agency, utworzona w 1957 r. zaraz po wystrzeleniu 
na orbitę wokółziemska pierwszego sowieckiego satelity]
https://pl.wikipedia.org/wiki/Defense_Advanced_Research_Projects_Agency
https://en.wikipedia.org/wiki/Mosaic_defence_strategy

Od 2021 r. firma Starlink sukcesywnie budowała stabilny, ciągły zasięg łączności w Ameryce Północnej i niektórych częściach Europy z prędkością 50–150 Mb/s i opóźnieniem 20–40 milisekund. Po upływie pół r ...

	stanislaw-orda
	6 sierpnia 2026 12:11

Dron(aż) mózgów

W związku z kolejną „ruską rakietą”, która tym razem zaryła się gdzieś na kartoflisku i wykopała bodaj  dwa worki ziemniaków, wezbrała się do rozmiarów tsunami fala niepoczytalnego medialnego bełkotu.
Jako żywo przypomina to scenę, jak gdyby w zakładzie dla obłąkanych zaaplikowano pensjonariuszom gaz rozweselający i każdy z nich zaczął wykrzykiwać co mu się akurat uroiło, choć przecież prawie żaden nie potrafi odróżnić brony od wrony.

Dla odmiany nieco ad meritum.

Aby zrozumieć, jak teoretycznie można wykorzystać infrastrukturę łączności mobilnej różnych standardów do wykrywania obiektów poruszających się w przestrzeni powietrznej, warto zapoznać się
z terminologią i krótko opisać co to takiego radar w ogólności, oraz różnice między radarem pasywnym, a radarem bistatycznym i multista ...

	stanislaw-orda
	4 sierpnia 2026 12:30

Nieproszony gość z wizytą u Stalina. Dokończenie.

Link do części pierwszej:
https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/nieproszony-gosc-z-wizyta-u-stalina-cz-1

kontynuacja

Obsłudze i służbie nakazano milczeć na temat daczy w Kuncewie,  tak jakby w ogóle nie istniała. Oficjalny komunikat prasowy został zredagowany w dotychczasowej konwencji: „Stalin zmarł
w swoim mieszkaniu w  Kremlu”.
W artykule opublikowanym 35 lat później Swietłana Alliłujewa dodaje: „Zrobiono to po to, by nikt z służby na daczy nie mógł narzekać”.
Ale to przecież ocena kompletnie nietrafna: kto przejmowałby się skargami służby, jeśli można było bez problemu pozbyć się jej bez śladu.
[W tym miejscu moje  –  S.O. –  zastrzeżenie do ww. opinii autora Jurija Drużnikowa. Służba
na daczy Stalina to nie byli przypadkowi ludzie z łapanki, ale osoby po protekcji i dokł ...

	stanislaw-orda
	30 lipca 2026 20:23

Nieproszony gość z wizytą u Stalina (cz. 1)

Kolejny raz prezentuję cudzy tekst. Jest to fabularyzowane wspomnienie jednego z rosyjskich piarzy dysydentów, którego publikacje zamieściłem kilkakrotnie na tym blogu. (linki na końcu). Wspomnienie jest dosyć długie, zatem wykonałem przekład na język polskije ze sporymi skrótami.  Pominałem głownie ozdobniki w rodzaju "rozgwieżdzone niebo", "oszronione gałęzie świerków", czy też szczegóły "bogactwa roślin ogrodowych", itp. Przekład nie jest dosłownym tłumaczeniem, gdyż odniesienia oczywiste dla czytelnika, który znał z autopsji zarówno realia życia w Związku Sowieckim lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ub. stulecia, jak też nazwiska ówczesnych ważnych postaci tegoż życia (zwłaszcza literackiego czy politycznego) byłyby dla dzisiejszego czytelnika w Polsce, , mało zrozumiałe (delik ...

	stanislaw-orda
	28 lipca 2026 21:06

Jest takie miejsce, taka kraina …

Na wstępie drobna uwaga, a mianowicie w notce zamieściłem trochę linków (głównie, a może nawet wyłącznie są one  w jęz. rosyjskim, ale nie ma to większego znaczenia, gdyż chodzi o zawarte tam ilustracje. I to one są najważniejsze.

W połowie XX w. potęga broni jądrowej dała kilku krajom poczucie wyższości, a nawet wszechmocy. Eksplozje ładunków testowych o coraz większej sile regularnie wstrząsały planetą. Ówczesne mocarstwa jądrowe przeprowadziły w sumie ponad dwa tysiące tego rodzaju  testów. Z czasem wszyscy zaczęli rozumieć, że taki wyścig prowadzi do ślepego zaułka, ale zatrzymanie tej spirali absurdu wymagało bodźca otrzeźwiającego, czyli zdarzenia, które wskazałoby jednoznacznie, że ludzkość dotarła na krawędź przepaści. Tym sygnałem wywołującym ogólnoświatowy szok okazała się ek ...

	stanislaw-orda
	24 lipca 2026 22:42

Drony i androny

czyli nad czym głowią się naukowi teoretycy i praktycy na zapleczu współczesnego pola walki.

Zanim przejdę do głównego wątku notki, chciałbym wcześniej podzielić się pewną refleksją.
Nowością ale i nową jakością współczesnego pola walki, zwłaszcza co do jego skali, okazały się akcesoria bojowe określane jako „drony”. To ogólna nazwa dla aparatów latających o rozmaitym przeznaczeniu, którymi kieruje operator albo AI, i które w związku z tym nie wymagają fizycznej obecności pilota. I co za tym idzie, nie ma potrzeby montowania dlań stosownego wyposażenia, czyli kabiny, pulpitu sterowniczego aby pilot wiedział i widział gdzie, jak i po co leci, ponadto całego kompleksu instalacji i urządzeń do utrzymania tegoż pilota (bądź pilotów) przy zdrowiu i życiu, co jest dosyć skomplikowane przy w ...

	stanislaw-orda
	17 lipca 2026 20:44

Kij o jednym końcu, czyli „starsi bracia w wierze”

Zapewne niektórzy pamiętają naiwno-pięknoduchowską manierę „dialogu” z judaizmem, a ściślej z funkcjonariuszami  współczesnego judaizmu, promowaną dosyć mocno  w czasach episkopatu „Papieża – Polaka”. Zawierała się ona we frazie o „starszych bracia w wierze”, co w przekładzie z polskiego na nasze miało chyba oznaczać wskazanie nam właściwego miejsca w szeregu, czyli że to chrześcijanie, jako „młodsi z braci”, powinni odstąpić z roszczeń odnośnie uniwersalności swojej wiary.

Ma się rozumieć, że judaiści potraktowali tego rodzaju deklarację jako przynanie im racji, a zatem nie mogła wchodzić w grę jakakolwiek wzajemność. Ilustracją powyższego jest pewien precedens, który swego czasu był dosyć szeroko nagłaśniany, a którego rozstrzygnięcie w sensie merytorycznym i religijnym po kilkudzies ...

	stanislaw-orda
	9 lipca 2026 15:53

O cesarzu odstępcy

Na wstępie trzy uwagi

1/ w notce używane są określenia „cesarz” oraz „cezar”.  W Imperium Romanum w czasach bohaterów tej notki cesarz nosił miano „august”, zaś jego następca (bądź następcy) tytułowani byli mianem „cesar" (czytane jako cezar). W jęz. polskim określenia cesarz i cezar mogą mylić, ale w starożytnym Rzymie cesarz to odpowiednik władcy całości imperium (august/imperator), zaś cezar mógł być władcą tylko jakiejś jego części. Jeśli zatem nie zachowałem w którymś miejscu konsekwencji wg ww. wskazania, to proszę mieć na uwadze takie właśnie rozróżnienie.

2/ w odniesieniu do najbardziej znanej starorzymskiej formacji wojskowej używam nazwy „legia”, zamiast przyjętego w Polsce określenia „legion”. Wyraz „legia” w jęz. łacińskim (oraz włoskim) jest rodzaju żeńskiego (podobnie jak ...

	stanislaw-orda
	24 czerwca 2026 21:01

Historia czarnobylskiego rykoszetu

W czasopiśmie  rosyjskiej agencji  informacyjnej PRoAtom o tytule „Strategia atomowa” (Атомная стратегия), czyli branżowym przeglądzie info (w jęz. angielskim pt.: „AtomWeek”), z datą 13.09.2012 r. opublikowana została historia budowy Krymskiej Elektrowni Atomowej, autorstwa naukowców
w osobach ojca i córki (podaję ich ówczesne stanowiska i stopnie naukowe):
Witalij Nikołajewicz Puczkow (1949 - 2021)  -  dr nauk technicznych, prof. w kаtedrze eksploatacji i fizycznego zabezpieczenia pracy elektrowni jądrowej w państwowym uniwersytecie w Sewastopolu na Krymie (Sewastopolski Państwowy Uniwersytet Techniczny -  Sevastopol National Technical University). 

Elena (Lena) Witalijewna Puczkowa (ur. 1971) 
-  kandydat nauk chemicznych, docent w katedrze radiochemii na Państwowym Uniwersytecie ...

	stanislaw-orda
	21 czerwca 2026 00:14

Befsztyk po tatarsku z bułgarską papryką

W notce używam określenia „ludy turkijskie”, aby nie mylić ich z przypisanym do Anatolii współczesnym Turkami, spodkobiercami Imperium Ottomanskiego.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludy_tureckie

************

Kronika ruska odnotowała katastrofę z 1236 roku takimi słowy:
„Z  krain wschodnich przybyli do ziemi bułgarskiej bezbożni Tatarowie, zdobyli piękne miasto Bolgar i zabili wszystkich (płci męskiej - S.O.) , od starych po młodych, w tym także niemowlęta”.

Zacytowany fragment wywołał zamieszanie, bo oto  mieszkańców nazywa się Bułgarami, a najeźdźców – Tatarami. W kilka wieków później potomkowie przetrzebionych Bułgarów będą określani mianem tychże najeźdźców.

Logika wnioskowania, iż „przodkowie Bułgarów, to lud bułgarski” wydaje się oczywista, ale tylko pozornie. Nadwołżańscy Bułgar ...

	stanislaw-orda
	7 czerwca 2026 12:47

Podróż na Kaukaz czyli znowu na kacapską nutę

Tym razem zamieszczam fragmenty wspomnień polskiego dyplomaty z 1923 roku. Autorem
jest Jan Wszelaki, zaś opublikowano je  na łamach „Wiadomości” londyńskich w numerze 716/717 z 1959 r.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Wszelaki

Opuszczone fragmenty oznaczyłem jako (…), natomiast dodałem dopiski w nawiasach kwadratowych [,,,] oraz linki. Pominięte partie zawierają różne ciekawostki i smaczki ukazujące kaukaskie realia epoki NEP-u,

lecz gdyby zamieścić tekst w całości, wówczas notka byłaby co najmniej czterokrotnie bardziej obszerna.

Oto wybrane fragmenty (z bardzo drobnymi i sporadycznymi moderacjami stylistycznymi)

(…)
Wczesną wiosną 1923 r. wysłano mnie na rokowania handlowe z rządem sowieckim. Z góry przewidywałem, że nic z tych przedwczesnych rozmów nie wyjdzie dla względów rzecz ...

	stanislaw-orda
	30 maja 2026 21:28

Jeszcze jeden odprysk „kacapskiej duszy”

Część III
Po krawędzi Inguleckiego* kamieniołomu 
(fragmenty w moim tłumaczeniu - autora i tytuł podałem na końcu notki)

(*) Ingulec   -  prawy dopływ Dniepru o dł. 550 km, ujście powyżej m.Chersoń. Rzeka przepływa , m. in., przez m. Krzywy Róg)

Dopiski w nawiasach kwadratowych są mojego autorstwa.

Rozdział 1

(…)

Fima miał trzy lata, kiedy przybiegł do domu we łzach.
 – Tato, to prawda, że nie jestem Tatarem? Okazało się, że chłopiec z sąsiedztwa odebrał synowi łopatkę do piasku i, odciągając go od piaskownicy, krzyczał, że nikt się z nim nie zadaje: 
– ... Nie jesteś Rosjaninem, jesteś Tatarem! 
Dowiedziawszy się, że nie jest „Tatarem”, Fima się uspokoił. Ale nie na długo. Rok później, już na innym podwórku, gdzie bawiły się głównie dzieci powściągliwych majorów i pułkowników ...

	stanislaw-orda
	24 maja 2026 08:07

NASA news albo czy jankesi polecą na Marsa

Nowatorski silnik elektromagnetyczny przeszedł wstępne testy w specjalistycznej komorze
Laboratorium Napędów Odrzutowych -  JPL NASA w Pasadena (Kalifornia).
(JPL  -  Jet Propulsion Laboratory)
Jeśli prace konstrukcyjne tego napędu będą się pomyślnie  rozwijały,  mogłoby to  umożliwić realizację projektu załogowej misji na Marsa.

Technologia, która miałaby  napędzać załogowe misje na Czerwona Planetę oraz bezzałogowe sondy w całym Układzie Słonecznym, została przetestowana w ww. Laboratorium (JPL) 24 lutego br., gdy po raz pierwszy zespół uruchomił silnik elektromagnetyczny zasilany oparami litu (najlżejszy z  metali) osiągając wskaźniki  mocy przekraczające dotychczas przeprowadzone  testy. Prototyp osiągnął poziomy mocy przewyższające najpotężniejsze silniki elektryczne stosowane w ...

	stanislaw-orda
	19 maja 2026 11:38

Dziewięć lat minęło

Obecna notka jest napisana przy  specjalnej okazji, a mianowicie dzisiaj w godzinach przedpołud-niowych, tj. 17 maja 2026 r.,  upłynęło dokładnie dziewięć lat mojego stażu na portalu „Szkoła Nawigatorów”. Nie jest to zupełnie „okrągła” rocznica, ale robię resume, gdyż nie mogę dać gwarancji, że „dociągnę” ze  swoim blogowaniem do rocznicy, bez żadnej wątpliwości okrągłej, czyli dziesiątej. W minionych  dziewięciu latach były przynajmniej dwa kryzysy, które nieomal poskutkowały trwałym rozwodem z portalem, ale skończyło się na ok. 18 miesięcznej (łącznie) przerwie. Czyli półtorarocznej. Skrupulatnie podliczając byłoby to więc nie dziewięć lat aktywnego uczestnictwa, ale siedem i pół roku. Tak czy siak niemało.  Wykonałem z tej okazji trochę obliczeń, z których wynika, że przez ten czas ...

	stanislaw-orda
	17 maja 2026 13:15

Po co jankesi znowu pchają się na Księżyc?

W latach 1968–1972 NASA w ramach programu „APOLLO”, wysłała dziewięć ekspedycji załogowych z zadaniem badań Księżyca, z czego w sześciu przypadkach misje te zakończyły się pobytem ludzi na jego powierzchni. Po czym program lotów na Księżyc został zakończony. Skoro obecnie temat ten powraca, to zapewne dzieje się tak nie bez istotnego powodu. 

Po tym, jak NASA zorganizowała nową misję związaną z Księżycem o nazwie ARTEMIS, w ramach której testowano nowy statek kosmiczny (ORION) i nowe rozwiązania techniczne (bezzałogowa misja ARTEMIS I w dniach od 16 listopada do 11 grudnia 2022 roku oraz Artemis II, obecna ekspedycja   okołoksiężycowego dziesięciodniowego lotu czteroosobowej załogi, w dniach od pierwszego do dziesiątego kwietnia br., z wodowaniem kapsuły załogowej u wybrzeży Kalifornii ...

	stanislaw-orda
	11 kwietnia 2026 12:27