czyli pierwsza wojna proxy bloku NATO przeciwko Federacji Rosyjskiej

Tekst niniejszy stanowi  kontynuację termatyki z poprzedniej notki:
https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/kto-zas-nic-nie-wie-o-kosowie
Używane sformułowanie w rodzaju: siły/wladze  jugosłowiańskie oraz FRJ (Federacyjna Republika Jugosłwii) odnosi się głównie do Serbii, dlatego tak należy je rozumieć, mimo iż w czasie opisywanych wydarzeń Serbia tworzyła nadal wspólne państwo z prowincjami Kosowa oraz Czarnogóry, czyli FRJ, natomiast odłączenie się od FRJ  wspomnianych terytoriów to skutek przedmiotowej wojny.

Formalnym powodem operacji wojskowej NATO w Jugosławii były starcia etniczne między Serbami  i Albańczykami zamieszkającymi Kosowo.  Konflikt rozpoczął się w lutym 1998 r., kiedy Armia Wyzwolenia Kosowa (Kosovo Liberation Army – KLA), zbrojna formacja Albańczyków, ogłosiła wojnę o niepodległość.  Po obu stronach działaniom zbrojnym towarzyszyły masowe naruszenia praw człowieka oraz  czystki etniczne. Dla kierownictwa NATO okazało się to wystarczającym pretekstem do rozprawienia się z rosyjskimi wpływami na Bałkanach, toteż jednoznacznie poparło ono dążenia separatystów.

Oficjalna nazwa operacji, podawana w dokumentacji  NATO, to Operation Allied Force (Operacja Sojusznicza Siła), choć niekiedy można spotkać inne określenia. Np. w Serbii używa się terminów Bombardowanie Jugosławii lub Agresja NATO przeciwko Jugosławii. Zdarzas się, że niekiedy operacja nazywana jest Determined Force (Zdecydowana siła (?)), choć była to nazwa projektu niezrealizowanej operacji, którą NATO miało  zamiar przeprowadzić między 13 października 1998 r., a 23 marca 1999 r. natomiast określenie  „humanitarne bombardowanie” zostało po raz pierwszy użyte przez prezydenta Czech Vaclava Havla, który aktywnie wspierał atak NATO na Jugosławię.

W styczniu 1998 r. KLA rozpoczęła napady na cywilów i patrole policyjne w Prowincji Autonomicznej Kosowo i Metohija, po czym już 28 lutego ogłosiła początek walki zbrojnej o niepodległość tej prowincji. Do kwietnia 1998 r. jugosłowiańskie siły zbrojne powstrzymywały się się od interwencji, ale gdy pojawiły się ataki separatystów na obiekty i instalacje wojskowe, ich zaangażowanie w działania bojowe  okazało się konieczne.

 Wiosną 1998 r. większość operacji antyrebelianckich była prowadzona przez jugosłowiańskie siły policyjne. Wraz ze wzrostem częstotliwości starć, armia wprowadziła do walki formacje żandarmerii wojskowej, a połączone jednostki policji zostały doposazone w  pojazdy opancerzone. Ale równiez siły KLA zostały w tym czasie poważnie wzmocnione. 25 lipca wojsko i siły Ministerstwa Spraw Wewnętrznych rozpoczęły dużą operację przeciwko KLA na obszarach Drenica w Kosowie  i w całej Metohiji, która trwała do końca  września. W chwili jej rozpoczęcia, mniej więcej połowa terytorium prowincji była kontrolowana przez bojowników KLA, których liczba, wg jugosłowiańskich szacunków, wzrosła do ok. 20 tysięcy. Siłom bezpieczeństwa FRJ udało się prawie całkowicie wyprzeć z Kosowa formacje rebeliantów, tak że ich aktywność w prowincji została zdecydowanie ograniczona.

Przez cały 1998 r. kraje NATO zwiększały presję na Belgrad, by zaprzestał działań wojennych przeciwko KLA.  Sukces sił SRJ , które zdołały wypchnąć bojowników KLA za granicę z Albanią, zmusił USA do zainicjowania w Radzie Bezpieczeństwa ONZ dyskusji na temat „problemu Kosowa” Serbia została oskarżona o „ludobójstwo kosowskich Albańczyków”. 23 września 1998 r. Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję nr 1199, zgodnie z którą strona serbska miała zawiesić działania bojowe i rozpocząć rozmowy pokojowe z separatystami. Z kolei Niemcy i Francja zaproponowały przyznanie dla Kosowa „statusu tymczasowego” w celu stopniowego wyłuskania tej  prowincji spod jurysdykcji serbskiej.

Władze jugosłowiańskie ustąpiły, a wynegocjowany przez NATO rozejm  w Kosowie został zawarty 15 października, obejmując wycofanie jednostek armii jugosłowiańskiej do miejsc stałego stacjonowania. Rozejm, który wszedł w życie 25 października był monitorowany przez NATO w ramach operacji Eagle Eye, ale od samego poczatku nie był respektowany, zaś przemoc wobec serbskiej i albańskiej ludności cywilnej Kosowa była kontynuowana. Już 24 grudnia 1998 r. KLA formalnie wycofała się z zawieszenia broni,  wskutek czego w styczniu 1999 r. siły jugosłowiańskie wznowiły operacje przeciwko bojownikom.

Pretekstem do interwencji NATO w konflikcie stał się tak zwany incydent w Racak. Wg wersji zachodnich obserwatorów 15 stycznia 1999 r. podczas ataku na zajmowaną przez KLA wioskę o tej nazwie siły jugosłowiańskie dokonały egzekucji 45 albańskich cywilów. Natomiast strona jugosłowiańska twierdziła, że ofiary w Racak to bojownicy KLA, ktorzy zginęli w starciach zbrojnych. Rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow nazwał wydarzenia w Racak „sztucznie stworzonym pretekstem” i „prowokacją”, co zostało później potwierdzone przez badania kryminalistyczne. 30 stycznia NATO zagroziło atakami lotniczymi na FRJ, jeśli jej przywódcy nadal będą odmawiać negocjacji z liderami KLA.

W lutym, pod auspicjami Grupy Kontaktowej (NATO i Rosja), odbyły się rozmowy między władzami Jugosławii a przedstawicielani kosowskich Albańczyków w zamku Rambouillet k/Paryża (Château de Rambouillet). Belgrad został wezwany o zaprzestania działań wojennych i podjęcia negocjacji z KLA, chociaż nowe porozumienie nie zawierało klauzul dotyczących rozbrojenia bojowników jak też  zaprzestania ataków na kosowskich Serbów.

Rząd FRJ był gotów spełnić wszystkie żądania w zamian za utrzymanie integralności terytorialnej państwa. Niemniej jednak 18 marca USA i Wielka Brytania zaproponowały delegacji jugosłowiańskiej dodatkowe załączniki wojskowe. Nowy projekt przewidywał pełną autonomię polityczną prowincji, wejście wojsk NATO na jej terytorium oraz wycofanie stamtąd armii jugosłowiańskiej i sił MSW. Ponadto projekt porozumienia zawierał klauzulę o zatwierdzeniu ostatecznego statusu Kosowa po trzech latach „wolą narodu”. (Przedstawiciel  Feferacji Rosyjskiej  w Grupie Kontaktowej nie podpisał tych dokumentów). Projekt został zaakceptowany przez stronę albańską, ale odrzucony przez FRJ i Rosję.
23 marca delegacja jugosłowiańska zgodziła się przyjąć polityczną część propozycji, ale odmówiła zgody na okupację Kosowa i Metohiji przez wojska NATO, a juz  wieczorem tego samego dnia NATO rozpoczęło operację Allied Force. Wg NATO, operacja została rozpoczęta w celu powstrzymania zbrodni wojennych i czystek etnicznych, w które zaangażowane były obie strony konfliktu, a także fakt, że rząd FRJ rzekomo odmawiał pokojowego rozwiązania konfliktu. W dniu 12 kwietnia 1999 r. NATO odglosiło  następujące cele swojej operacji:
- natychmiastowe zaprzestanie wszelkich działań wojennych na terytorium Kosowa i stłumienie zbrodni   wojennych, a także czystek
  etnicznych prowadzonych przez siły jugosławiańskie;
- wycofanie lub demilitaryzacja wszystkich sił wojskowych, policyjnych i paramilitarnych;
- rozmieszczenie w Kosowie kontyngentu pokojowego z ramienia ONZ;
- bezwarunkowy i bezpieczny powrót wszystkich uchodźców i przesiedleńców;
- zapobieganie dalszej destabilizacji regionu i powstrzymanie rozwoju kryzysu;
- zawarcie ramowego porozumienia politycznego w sprawie Kosowa w oparciu o porozumienia w Rambouillet zgodnie z prawem
  międzynarodowym i Kartą Narodów Zjednoczonych.

Według jugosłowiańskiego gen. Sdrjana Smiljanica, głównym celem NATO było zdemoralizowanie i zniszczenie armii jugosłowiańskiej, czyli zredukowanie jej zdolności bojowych do poziomu, który nie będzie stanowił zagrożenia dla interesów USA w regionie.

NATO dążyło do osiągnięcia następujących celów :
- zmiana przywództwa Serbii i Czarnogóry w kierunku prozachodniego przeorientowania go;
- rozdzielenie Serbii i Czarnogóry oraz przekształcenie Kosowa w niepodległe państwo;
-likwidacja sił zbrojnych Jugosławii;
- swobodne rozmieszczenie sił NATO na terytorium Kosowa, Serbii i Czarnogóry;
- zacieśnienie współpracy członków NATO, testowanie jego potęgi militarnej, testowanie nowej broni   oraz niszczenie zapasów starej;
- zademonstrowanie znaczenia NATO na obszarze  Europy, ustanowienie precedensu dla użycia siły militarnej bez zgody Rady
  Bezpieczeństwa ONZ.

Kierownictwo Sojuszu opracowało dwa główne warianty (fazy) kampanii. Pierwszy zakładał atak na dużą skalę na całe terytorium FRJ, które podzielono na trzy strefy
1/ - Kosowo i Metohiję oraz część Serbii Środkowej na południe od 44 równoleżnika;
2/ -  terytoria na południe od 44 równoleżnika bez Kosowa i Metohiji ;
3/ - terytorium Serbii na północ od 44 równoleżnika.

Drugi plan przewidywał uderzenie ograniczonymi siłami na terytorium autonomicznej prowincji Kosowo i Metohija ze stopniowym rozszerzaniem obszaru operacji na całą Jugosławię. Druga opcja została przyjęta jako podstawa operacji Allied Force. Finalny plan operacji składał się z trzech etapów.
W pierwszej fazie przez dwa do trzech dni celem rakiet i bombardowań  miało być o. 100 celów wojskowych w Kosowie (bombardowano również cele cywilne) w wyniku czego jugosłowiańskie przywództwo miało zostać zmuszone do skapitulacji.
Do wykonania pierwszej fazy operacji wydzielono łącznie 430 samolotów, z czego 344 to samoloty bojowe. Na początku kwietnia 1999 r. liczba zaangażowanych samolotów wg krajow była następująca:
USA  - 250, Italia – 42, Francja - 40, Niemcy i Holandia po 16, Belgia - 10, Wielka Brytania - 9, Norwegia - 8, Kanada - 6, Turcja, Hiszpania i Dania po 4, Portugalia – 3.  W kolejnych miesiącach liczba samolotów amerykańskich wzrosła do 480, francuskich - do 81, a brytyjskich - do 28.
Wszystkie kraje NATO (wówczas było ich 19) wystąpiły czynnie przeciwko Jugosławii. Stany Zjednoczone, Francja, Niemcy, Holandia, Belgia, Wielka Brytania, Norwegia, Kanada, Turcja, Hiszpania, Dania i Portugalia uczestniczyły bezpośrednio w lotniczych działaniach wojennych. Albania, Rumunia i Bułgaria udostępniły swoją przestrzeń powietrzną. Macedonia udostępniła swoje terytorium dla wojsk Sojuszu. Istotą operacji było wykorzystanie samolotów do bombardowania strategicznych celów na terytorium Serbii. Celem były główne miasta SRJ, w tym  stolica oraz liczne obiekty cywilne.
Grupa uderzeniowa marynarki wojennej liczyła 3 lotniskowce, 6 okrętów podwodnych, 2 krążowniki, 7 niszczycieli, 13 fregat, 4 duże okręty desantowe. Całkowita liczba operatywnych sił NATO zaangażowanych w działania bojowe wynosiła ponad 60 000 ludzi.
Ogólne dowództwo nad wszystkimi siłami sojuszniczymi sprawował amerykański generał Wesley Clark, który był szefem Naczelnego Dowództwa Sił Sojuszniczych w Europie (SHAPE).

W głosowaniu członków (stałych i niestałych) Rady Bezpieczeństwa ONZ projekt rezolucji potępiający działania NATO jako agresję otrzymał poparcie tylko trzech krajów, tj. Rosji, Namibii i Chin.

Sztabowcy kierujący operacją Allied Force dysponowali bardzo szczegółowymi danymi na temat stanu jugosłowiańskiej armii i jej uzbrojenia, gdyż w poprzednich latach Jugosławia, w ramach regionalnego traktatu o kontroli zbrojeń, regularnie informowała OBWE, przesyłając pełne dane na temat liczebności swojej armii i lokalizacji wszystkich instalacji wojskowych. FRJ  regularnie odwiedzali  zagraniczni obserwatorzy wojskowi. Bezpośrednio przed rozpoczęciem operacji, siły NATO przeprowadziły operację Eagle Eye, czyli zbierania danych za pomocą bezzałogowych statków powietrznych i zdjęć satelitarnych.

Plan operacji Allied Force nie zakładał użycia sił lądowych. Taktycznym powodem tej decyzji były trudności z wykorzystaniem wojsk lądowych w niekorzystnym terenie. Ponadto, walki z uzyciem wojsk lądowych oznaczały,  że straty w ludziach byłyby nieuniknione, co uczyniłoby operację niepopularną  w społeczeństwach krajów  zaangażowanych w jej realizację. Niemniej, w krajach sąsiadujących z FRJ  zgromadzony został kontyngent wojskowy Sojuszu o znacznej liczebności.  

I tak, w ramach operacji Allied Harbour, która za cel miała udzielanie pomocy falom uchodźców z Kosowa, w kwietniu 1999 r. do Macedonii przybyło ok. 8 tysiecy żołnierzy i oficerów. Ponadto w Albanii przebywał 7,5-tysięczny kontyngent, uzupełniony pod koniec kwietnia przez 5 tysięcy amerykańskich żołnierzy i oficerów, wyposażonych w kilkadziesiąt  czołgów, bojowych wozów piechoty, zestawy artyleryjskie różnego kalibru oraz śmigłowce szturmowe i  transportowe. Natomiast w Bośni i Hercegowinie stacjonował kontyngent stabilizacyjny NATO liczący 32 tysiące żołnierzy i oficerów, którego liczebność wkrótce została zwiększona do 50 tysięcy.

Już podczas rozpoczęcia operacji powietrznej opracowano plan „B”, którym byłoby rozpoczęcie pełnoskalowej inwazji lądowej we wrześniu 1999 r., gdyby kampania powietrzna nie przyniosła zakładanego efektu. Głównym segmentem sił lądowych miał być amerykański kontyngent dowodzony przez sztabowców z kwatery głównej 1 Dywizji Pancernej (Wiesbaden w Niemczech).

Siły stabilizacyjne oraz formacje pomocowe, choć nie były przewidziany do uzycia w ewentualnej inwazji, samą swoją obecnością stwarzały poważne ograniczenie dla swobody działania jugosłowiańskich sił zbrojnych. A po zakończeniu operacji powietrznej zostały wprowadzone do Kosowa i Metohiji jako trzon kontyngentu pokojowego NATO o nazwie KFOR (Kosovo Force).

 Poszczególne kraje NATO uczestniczyły w kampanii przeciwko Jugosławii w wymiarze:
- Albania zapewniała terytorium i przestrzeń powietrzną dla sił NATO. Była także gospodarzem obozów szkoleniowych KLA, a jej
  jednostki wojskowe walczyły z siłami jugosłowiańskimi na obszarach przygranicznych;
- Rumunia i Bułgaria zapewniła siłom NATO terytorium i przestrzeń powietrzną;
- Węgry zapewniły NATO terytorium i przestrzeń powietrzną, ale odmówiły wysłania swoich żołnierzy do Kosowa i Metohiji;
- Macedonia udostępniła bazy dla stacjonowania sił lądowych NATO;
- neutralna Austria, odmówiła udostępnienia NATO swojej przestrzeni powietrznej dla prowadzenia bombardowań, ponieważ operacja
  nie otrzymala zgdody Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Do marca 1999 r. Armia Jugosławii (serb. Vojska Jugoslavije) liczyła około 140 tysięcy żołnierzy  i oficerów, w tym około 40 tysięcy  żołnierzy znajdowało się na terytorium Kosowa i Metohiji. Oprócz nich w walkach z albańskimi separatystami uczestniczyło około 18 tysięcy czlonków innych formacji, w tym, m. in., funkcjonariuszy  jugosłowiańskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz lokalnych milicji serbskiej i czarnogórskiej.  

Przez 78 dni lotnictwo NATO wykonało ponad 35 tysięcy lotów (nie mylić z nalotami). Zrzucono i wystrzelono ponad 23 tysiące bomb  i pocisków, których łączny tonaż szacuje się na ponad 20 tys. ton. W tej liczbie było, m.in., ponad 200 pocisków manewrujących wystrzelonych przez okręty US Navy przeciwko 66 celom oraz 60 podobnych pocisków wystrzelonych przez samoloty bojowe, a ponadto  20 wystrzelonych z brytyjskich okrętów podwodnych. Wg oficjalnych danych Sojuszu 90 procent zużytej amunicji stanowiły bomby i pociski kierowane (ok.15 procent zawiodło z przyczyn technicznych).
Większość atakow była wymierzona w następujące miejscowości;
w Kosowie: Prisztina (374), Prizren (232), Urosevac (205), Djakovica (190),
w Serbii: Belgrad (212), Kraljevo i Uzice (po 145), Nowy Sad (114).

W  strategii przeprowadzonego  bombardowania można wydzielić trzy fazy:
- od  24 marca do  27 marca: operacja lotniczo-morska  mająca na celu wyeliminowanie obrony powietrznej i ustanowienie panowania w  powietrzu;
- od  27 marca do  24 kwietnia:  niszczenie sił jugosłowiańskich w Kosowie i Metohiji oraz bombardowanie wytypowanych celów w Jugosławii;
- od 24 kwietnia do 10 czerwca: intensywne bombardowania celów na terenie calego terytorium Jugosławii, o ile jej przywódcy odmówią wcześniejszej kapitulacji.

12 czerwca 1999 r., zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244, międzynarodowe siły pokojowe pod dowództwem brytyjskiego generała Michaela Jacksona (KFOR) wkroczyły do Kosowa. Siły KFOR liczyły 42 tys. żołnierzy z 30 krajów, które uzupełniono 7 tys. żołnierzy wsparcia logistycznego rozlokowanych w Macedonii, Albanii i Grecji.

Kierownictwo Sojuszu Północnoatlantyckiego nalegało, aby formacje rosyjskie zostały podporządkowane dowództwu NATO. Ządanie  spotkało się ze sprzeciwem  Moskwy, więc rosyjscy dowódcy postanowili potajemnie przenieść siły pokojowe z Bośni i Hercegowiny na terytorium Kosowa. W nocy 12 czerwca 1999 r. rosyjscy spadochroniarze zajęli lotnisko Slatina w pobliżu Prisztiny, a dopiero kilka godzin później przybyły tam jednostki NATO (Brytyjczycy). Kontyngent pokojowy Federacji Rosyjskiej pozostał w Kosowie do 2003 r., wykonując zadania określone w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244.

Według oficjalnych informacji Sił Powietrznych USA, dwa amerykańskie samoloty (F-16 i F-117) zostały zestrzelone przez jugosłowiański system obrony powietrznej, a obaj piloci zostali zabrani przez służby poszukiwawczo-ratownicze.  Ponadto , siły NATO straciły dwóch pilotow (załoga amerykańskiego śmigłowca  AH-64, który rozbił się podczas ćwiczeń szkoleniowychw Albanii.

Jugosłowiańskie lotnictwo wojskowe wzięło minimalny udział w odpieraniu nalotów NATO, wykonując 11 lotów w ciągu 11 tygodni w celu przechwycenia samolotów wroga, ale poniosło znaczne straty. Według jugosłowiańskich i rosyjskich badaczy, jugosłowiańskie siły powietrzne straciły 6 samolotów w powietrzu, a az 70zostało zniszczonych na ziemi. Stracono dwie trzecie (11 z 16 maszyn) najnowocześniejszych myśliwców MiG-29 i połowę starszych myśliwców MiG-21 (33 z 60 maszyn).

Specjalna amerykańska komisja Allied Force Munitions Assessment Team wysłana do Kosowa w 2000 r. znalazła tam zniszczony jugosłowiański sprzęt: 14 czołgów, 18 transporterów opancerzonych oraz 20 sztuk artylerii i moździerzy.  Był to sprzęt, którego Serbowie nie ewakuowali w celu naprawy ze względu na niemożliwość lub nieopłacalnośc naprawy. Wszystkie sprawne lub nadające się do remontu wojskowe pojazdy i sprzęt zostały zabrane z Kosowa).

Wg oświadczenia Slobodana Miloszevicia złożonego bezpośrednio po wojnie, w konflikcie zginęło 462 jugosłowiańskich żołnierzy oraz 114 funkcjonariuszy policji, a  wg byłego dowódcy Sił Powietrznych i Obrony Powietrznej FRJ, generała Spasoje Smiljanicia, 249 żołnierzy i 22 oficerów MSW zostało zabitych wskutek ataków lotniczych. Po wojnie straty wojska  i policji zostały stwierdzone w liczbie 1002 zabitych, z czego 193 zginęło w bitwach z albańskimi bojownikami, 753 w wyniku bombardowań, a 56 zaginęło. Według danych Radia i Telewizji Serbskiej z 2015 r., zginęło 1 031 wojskowych i policjantów, a 5 173 zostało rannych. Zródła jugosławiańkie zgodnie szacują straty swoich formacji militarnych rzędu 1000 zabitych i kilku tysięcy rannych.

Natomiast szacunki NATO podają, że zginęło ponad 5 tysięcy  jugosłowiańskich wojskowych. Amerykański tygodnik Newsweek, po analizie oficjalnych doniesień  o skutkach działań zbrojnychi, zweryfikował te dane z dodaniem szczegółowych wyjaśnień, które wskazywały, że w wielu przypadkach wojskowe straty strony jugosłowiańskiej były zawyżane nawet dziesięciokrotnie.

Według władz FRJ, między 24 marca a 10 czerwca 1999 r. całkowita liczba ofiar cywilnych wyniosła ponad 1700, w tym prawie 400 dzieci, a ok. 10 tysięcy  osób zostało poważnie rannych. W licznych przypadkach przyczyną śmierci i obrażeń były odłamki bomb kasetowych. Bombardowania uszkodziły mosty, drogi, tory kolejowe, a także około 25 000 różnych obiektów i budynków, w tym 96 szkół i 176 zabytków kultury, 19 szpitali i 20 poliklinik.

Wg oszacowań strony jugosłowiańskiej szkody spowodowane bombardowaniami wyniosły od 100 miliardów  do 200 miliardów USD. Natomiast UE oszacowała, że maksymalna kwota niezbędna do naprawy zniszczeń wojennych wynosi od 30 do 50 miliardów dolarów.

Według oceny Europejskiego Banku Centralnego (EBC) , PKB Jugosławii spadł o 23,2%, przy czym produkcja przemysłowa zmniejszyła się o 23,3% (głównie z powodu zniszczeń w zakładach przemysłu obronnego), natomiast przemysł rolno-spożywczy odnotował wzrost o 1,2 %. Z powodu sankcji inflacja wzrosła z 29,8% do 42,4%, podczas gdy bilans handlowy państwa nie zmienił się w znaczący sposób. Stopa bezrobocia pozostała na tym samym poziomie co przed rozpoczęciem bombardowań, tj.  27%. EBC oceniło, że większość szkód w Jugosławii poniósł sektor  wojskowy, a nie przemysł cywilny, który ucierpiał w niewielkim stopniu.

Podczas bombardowań siły NATO użyły, oprócz bomb kasetowych zakazanych przez Konwencję Genewską, także pocisków ze zubożonym uranem (U238 i U236). Łącznie dotyczy to kilkdziesięciu tysięcy sztuk bomb kasetowych oraz 15 ton amunicji z rdzeniem radioaktywnym. Wg jugosłowiańskich urzędników, a także wielu analitykow i obserwatorów, doszło do skażenia radioaktywnego w różnych rejonach, co spowodowało zauważalny wzrost liczby przypadków raka wśród miejscowej ludności. Natomiast Departament Obrony USA konsekwentnie zaprzeczał możliwości wystąpienia raka jako skutku wywołanego oddziaływaniem zubożonego uranu. Naukowcy z grupy roboczej z brytyjskiego Royal Society of Londonpotwierdzili, że ryzyko dla zdrowia spowodowane  użyciem ww. broni jest pomijalnie niskie. Według dochodzenia ONZ-owskiej agendy UNEP (United Nations Environment Programme), radioaktywne skażenie wód gruntowych może jednak wystąpić w dłuższej perspektywie, ponieważ wiele pocisków znajduje się głęboko pod ziemią. Korodując mogą one skażać wody podskórne. Serbiiawystąpiła  z kilkoma pozwami przeciwko NATO za użycie zubożonego uranu podczas bombardowań w 1999 r. Jak można się domyślić, bezskutecznie.

Konkluzje
Oprócz  drastycznego pogorszenia sytuacji społeczno-gospodarczej  w FRJ interwencja NATO spowodowała  masowy powrót uchodźców do Kosowa (ponad 800 tys.  osób w grudniu 1999 r.); Kosowo i Metohija pozostały nadzorowane przez siły KFOR (4 900 żołnierzy pod koniec 2013 r.); Baza wojskowa USA Camp Bondsteel została zbudowana na terytorium Kosowa.
Kosowo ogłosiło niepodległość od Serbii 17 lutego 2008 r;

NATO nie uzyskało zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ dla użycia siły w Jugosławii. NATO  utrzymywało, że nie doszło do zbrojnego ataku na inne państwo., a podjęte działania przez NATO były zgodne z Kartą Narodów Zjednoczonych, ponieważ Karta ONZ zakazuje nieprowokowanych ataków tylko ze strony poszczególnych państw.Jeżeli zatem  ONZ traktuje NATO jako porozumienie regionalne, to  na podstawie art. 52 ONZ, ma prawo  rozstrzygać kwestie związane z utrzymaniem międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, które kwalifikują się się do działań regionalnych (ale pod warunkiem,  że takie porozumienia lub instytucje i ich działalność są zgodne z celami i zasadami  ONZ). Natomiast,  określony w art. 53, zakres polityki ONZ w zakresie interwencji wojskowej w ramach porozumień regionalnych stanowi, że Rada Bezpieczeństwa może pod swoją egidą, w razie konieczności, wykorzystać takie porozumienia lub instytucje regionalne do podjęcia działań siłowych (przymusowych). Jednakże żadne działania przymusowe nie mogą być podejmowane zgodnie z umowami regionalnymi lub przez agencje regionalne bez zgody Rady Bezpieczeństwa. Czyli  NATO  swoimi działaniami w Jugosławii  wykroczyło poza statut ONZ.

Bombardowanie Jugosławii było pierwszym poważnym testem siły stosunków międzyFederacją Rosyjską  a USA. Okazało się, że Waszyngton nie ma zamiaru postępować według ustalonych zasad., natomiast nie zawaha się uciec się do użycia siły, łamiąc normy prawa międzynarodowego, przy czym na decyzje wladz Sojuszu nie mają wpływu żadne działania dyplomatyczne z czyjejkolwiek  strony. Moskwa zasadne obawiała się, że jeśli Rosja jeszcze bardziej osłabnie, to może ją spotkać ten sam los, co Belgrad, gdyż równocześnie z pacyfikacją na Bałkanach NATO podjęło ekspansją w krajach  środkowo-wschodniej Europy.

Przykład Jugosławii stał się zasadniczym punktem dla przeorientowania polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej w kierunku zakladanej  nieuniknionej konfrontacji z USA. Ten kierunek w polityce zagranicznej Moskwy został dodatkowo wzmocniony za sprawą inwazji NATO dokonanych na Irak, Libię i Syrię, zaś definitywnie ustalił go rozwój wydarzeń na Ukrainie, a obecnie stało się nim rewoltowanie przez agendy NATO-wskie  republik kaukaskich i środkowoazjatyckich.

*******

Wykaz moich wszystkich notek na portalu "Szkoła Nawigatorów" pod linkiem:

http://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/troche-prywaty

---

tagi: wojna nato z jugoslawią 

	stanislaw-orda
	26 lipca 2025 10:11

47     1920    5 zaloguj sie by polubić