Obecna notka jest napisana przy  specjalnej okazji, a mianowicie dzisiaj w godzinach przedpołud-niowych, tj. 17 maja 2026 r.,  upłynęło dokładnie dziewięć lat mojego stażu na portalu „Szkoła Nawigatorów”. Nie jest to zupełnie „okrągła” rocznica, ale robię resume, gdyż nie mogę dać gwarancji, że „dociągnę” ze  swoim blogowaniem do rocznicy, bez żadnej wątpliwości okrągłej, czyli dziesiątej. W minionych  dziewięciu latach były przynajmniej dwa kryzysy, które nieomal poskutkowały trwałym rozwodem z portalem, ale skończyło się na ok. 18 miesięcznej (łącznie) przerwie. Czyli półtorarocznej. Skrupulatnie podliczając byłoby to więc nie dziewięć lat aktywnego uczestnictwa, ale siedem i pół roku. Tak czy siak niemało.  Wykonałem z tej okazji trochę obliczeń, z których wynika, że przez ten czas zamieściłem 407 notek, w tym 5 inwentaryzacyjnych oraz dwa powtórzenia. Czyli, że w pełni oryginalnych notek (tekstowych) było 400. A to jest liczba już wystarczająco okrągła.  I dodam do niej trochę statystyki.
Z podsumowania tzw. odsłon wynika, że ich łączna ilość nie przekroczyła jednego miliona, zatrzymała się bowiem na wysokości ok. 980 tysięcy, co w przeliczeniu na jedną notkę oznacza średnią ok.  2,4 tys. odsłon. Zachodzi tu interesująca  okoliczność, że 70 procent z tych 400 notek (282 policzone bez uwzględnienia 5 inwentaryzacyjnych) napisałem do „kryzysu ukraińskiego”. Jak niektórzy pamiętają, wtedy coś mocno pękło i chociaż się zrosło, to ślad po urazie pozostał, czyli w moim przypadku już nie wróciło poprzednie nastawienie do pisania na blogu. Pojawił się dostrzegalny trend, który dowiódł, że jeśli w pierwszych pięciu latach średnia osłon na notkę oscylowała ok. 2,7 tys., to w ostatnich czterech latach ledwo przekracza 1,5 tysiąca (1,6) ze stałą tendencja spadkową (w ostatnim roku – 1,4 tys.).

Ku mojemu pewnemu zaskoczeniu największą ilością odsłon może pochwalić się tekst zatytułowany „Czy Kopernik mówił po polsku?”, który zebrał ich ponad 9 tysięcy (ilość odsłon odnotowana kilka dni temu wynosiła 9110). Nie było zaskoczenia przy ilości odsłon dla notek o tematyce „covidowej”, gdyż ten temat był w czasie „pandemii” bardzo gorący. Trzy z nich miały ich  ponad 8,5 tys. (wszystkie pomiędzy 8,7 tys. a 8,9 tys.). W takim rankingu byłyby to miejsca 2, 3 i 4. Napisałem 17 notek, które miały powyżej 5 tysięcy odsłon, w tym była jedna o charakterze inwentaryzacyjnym, która zawiera  aktualizowany na bieżąco  kompletny wykaz notek w podziale na szesnaście modułów tematycznych (rankingowe miejsce 5, czyli 8600 odsłon). Ale z tej „siedemnastki”  tylko dwa tytuły dotyczą  okresu po 2022 r.

link:
https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/troche-prywaty

Natomiast moje preferencje wskazałyby na inne notki, co oznacza, iż pierwsza „10 -tka” rankingowa, różniłaby się dość zasadniczo, i np. na pierwszym miejscu umieściłbym tekst pt.: „Którą drogą do Emaus?”
https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/ktora-droga-do-emaus
Ale przynajmniej z jednego rezultatu jestem zadowolony, a mianowicie, że wszystkie notki z „Cyklu Jezusowego” (moduł I) wykazały się solidną ilością odsłon. Nie warto przedłużać  wylewania komba-tanckich żalów, toteż z okazji jubileuszu przypomnę swoją debiutancką notkę na „SN” (18 maja 2017 r.),  od dawna już zapomnianą jak też i zagubioną w otchłaniach netu.
(W porównaniu do wersji z debiutu dodałem aneks, który był zamieszczony w pierwszej edycji tej notki na moim starym blogu w salon24). Oto ten tekst.  

*******************************

Srebrzysko 1971. Dwa pogrzeby

Notka zawiera fragmenty wspomnień Marii Antoniny  Bonieckiej (zob. Appendix na końcu notki) opublikowanych na łamach „Wiadomości” (londyńskich), Nr 1331 z 03.10. 1971 r.).
Skróty dokonane w wersji autorskiej zaznaczyłem przez (…), ponadto dodałem dwa przypisy, których nie było w oryginalnym tekście oraz kilka dopisków kursywą sygnowanych S.O.)

„Srebrzysko, piękny rozległy cmentarz, położony na lekko sfalowanym terenie między Wrzeszczem a Oliwą.
(…)

1.MAREK

Jestem tu z okazji pogrzebu Marka Olewniczaka, 15-letniego najmłodszego syna Reginy z Piątków i Czesława Olewniczaków. Marka, który zmarł przed trzema dniami, ściśle - 7 lipca (1971 roku – dopisek S.O.). Kula trafiła go w głowę. Wypadek miał miejsce też w grudniu i też o zmierzchu.

Z nawyku reporterskiego, nim wybrałam się na Srebrzysko, odwiedziłam prof. dr Kieturakisa, który osobiście trzykrotnie operował chłopca. Rozmawialiśmy chwilę w gabinecie i nieco dłużej na korytarzu oddziału chirurgicznego Kliniki Gdańskiej. Profesor był więcej niż powściągliwy, mimo iż znamy się od lat. Nie wymienił żadnej liczby, żadnego nazwiska, żadnego ciekawszego przypadku, żadnej daty.
- Oczywiście że śmiertelność jest duża, mogliśmy przyjąć przecież tylko ciężkie stany.
- Trwale kalectwa?
- Oczywiście, że są nieuniknione, ale jeszcze dziś trudno ustalić konkretnie skutki niektórych powikłań. Zresztą, pani rozumie, pani Tolu ... myślę że w biurze mają dokładne dane.

Ale nie mieli.

Z rodziną Olejniczaków sąsiadowaliśmy przez 17 lat, a znamy się od 25-u. Mieli sześciu synów
i córkę. Czesław, ślusarz z zawodu, pochodził ze wsi. Regina, córka kolejarza, była rodem z miasta, z Garwolina. Oboje wstąpili do partii w 1945 r. i odtąd partia zaczęła kształtować ich życie, wyznaczać drogi ich losom, nadawać sens ich istnieniu.

Czesław, wiedziony chłopskim zdrowym instynktem, nie sięgał po żadne, szczególnie eksponowane stanowiska, nie był nawet nigdy sekretarzem wojewódzkiego czy miejskiego komitetu, ani dyrektorem, ani naczelnikiem. Z zasady trzymał się na uboczu, w cieniu. Po krótkiej karierze kierownika działu konstrukcji w szczecińskiej firmie „Junak" (motocykle) wrócił po prostu do ślusarstwa, przenosząc się razem z towarzyszem Fortuńskim, dyrektorem wspomnia- nego „Junaka ", z którym ongiś odbywał praktykę u jednego majstra - do stoczni szczecińskiej, gdzie Fortuńskl objął stanowisko dyrektora, a Olewniczak instruktora w warsztatach.

Rodzina Olewniczaków zajęła obszerną willę, dzieci kolejno kończyły szkoły, dwóch synów ożeniło się, córka wyszła za mąż, na świat zaczęły przychodzić wnuki. Złośliwi pogadywali, że Czesław dostaje drugą pensję z listy UB, ale mogły to być tylko plotki.

Kilka lat wcześniej przenieśli się do Gdańska. Czesławowi partia zleciła objęcie stanowiska starszego instruktora w warsztatach kadłubowni w stoczni i kierownictwo szkoły przyzakładowej, kupili samochód, Regina przemalowała siwiejące włosy na blond. Synowie i zięć też korzystali z dobrodziejstw partii.

Najstarszy z młodych Olewniczaków - Andrzej dosłużył się stopnia porucznika w KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wojskowego - odpowiednik UB; dopisek S.O.). Janusz pływał na statkach jako oficer polityczno-wychowawczy. Kuba i Leon przygotowywali się do zawodu nauczycielskiego. Stasiek był w technikum gastronomicznym, zięć skończył zaocznie studia prawnicze i został prokuratorem. Ale tak naprawdę, w całej rodzime liczył się tylko Marek. Uwielbiała go matka, ojciec, rodzeństwo. Był ich namiętnością, nadzieją, dumą.
- Marek będzie uczonym, albo będzie malował obrazy - zapewniała Regina - niech pani patrzy, Antosiu, toć on już przerósł ojca, a jak rysuje i to od małości, przecież sama pani mówiła że ma zdolności, tylko to w ramy wstawiać i na wystawę.
- Bystry chłopak, nie ma co, ma głowę jak rzadko - wtórował żonie Czesław - ten dopiero pokaże, co to Olewniczaki.

Marek, Mareczek, Maruś, Marusiek - odmieniano w rodzinie, każde na swój sposób, pieszcząc się brzmieniem drogiego imienia.

I już nie ma Marka. Wybiegli gromadą od strony stacji kolei elektrycznej, którą przyjechali z Gdyni. Chcieli przebiec na drugą stronę jezdni. I wtedy oddano serię do tłumu szukającego schronienia na starym cmentarzu. Trzech zginęło na miejscu. Marek umierał ponad pół roku. Wczoraj był u mnie Andrzej i opowiedział o tym, co ich spotkało.
(…)

Niemożliwe... niemożliwe... - powtarzałam bezradnie i naiwnie.
To i o ojcu pani nie wie? Nie żyje... o, już kawał czasu, zmarł tego dnia, kiedy Mareczka pierwszy raz operowali. Na serce skończył. Coś miał widać z tym sercem, bo już jesienią kazali mu doktorzy miesiąc leżeć w szpitalu, w wojskowym leżał, w Gdyni.
(…)

- Tak to nieszczęścia chodzą parami. A i z matką mamy osobną biedę. Warowała w szpitalu jak pies, a teraz, no jak ją zobaczyłem, już po wszystkim, to się boję żeby jej na rozum nie padło, zresztą pani sama wie, jaki był nasz Maruś...
(…)

Naraz jakby się w nim coś złamało, jakby zdjęto z niego mundur usztywniony skórzanym pasem, osłonił twarz dłońmi i rozszlochał się głośno.
- Po co zaraz zabijać!... Po co strzelać do dzieci, do niewinnego chłopca! Dlaczego, za co zamordowali tatę i Mareczka?

Czesława chowała partia z całym przepychem i honorami. Były wieńce, mowa sekretarza Podstawowej Organizacji PZPR i członka prezydium KW i dyrektora kadłubowni i delegata Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku i innych towarzyszy. Leży przy głównej alei, w miejscu zarezerwowanym dla szczególnie zasłużonych. Zmarł przecież zwyczajnie, na serce. l z Markiem nie było żadnych kłopotów. Pół roku to dosyć by zrezygnować z ewentualnych skojarzeń i analogii.

Przygotowano dół w nowej kwaterze, wyasygnowano zapomogę na koszty pogrzebu. Przysiadłam na kamiennej, wilgotnej ławce. W pobliżu grabarze kopali nowe groby.
(…)

Nagle, z głębi wyznaczonej świerkami drogi buchnęło dzikim ochrypłym krzykiem. Nie było w nim nic ludzkiego, było wycie, i ryk, i skowyt mordowanego zwierzęcia. To Olewniczakowa żegnała Marka, płynącego górą, w białej wąskiej trumnie na barkach braci.

2. JADWIGA

Jedna jedyna noc w piwnicy UB wydaje się rokiem, dziesiątkiem lat - opowiadała mi kiedyś Jadwiga - czas jest pojęciem subiektywnym, gubisz się więc w jego obszarach, jeśli zachowasz tę trochę świadomości, że starczy ci go na wszystko, że zdążysz przezwyciężyć siebie, swój strach. Grozę, chęć życia, odciąć się od przeszłości i nadziei, przestać myśleć, przestać być...

Mąż jej, kapitan Jarosław Tułodziecki zginął we wrześniu 1939 pod Zegrzem. Okupację przeżyła pod Warszawą, w Aninie, a w czasie powstania trafiła do obozu w Małszycach [1], w pobliżu Kutna. Po wojnie osiedliła się w Ostródzie, zniszczonym powiatowym mieście województwa olsztyńskiego, gdzie do spółki z siostrą i przyjaciółką założyły sklepik spożywczy na peryferiach nowego osiedla.

Jadwiga była prześliczna. Miała czarne oczy, wilgotne i słodkie małe usta i olśniewająco białe zęby. A jak się umiała śmiać, jak śpiewała legionowe i powstańcze piosenki, jak stroiła w koronkowe kołnierzyki, jak lubiła wykwintną bieliznę i drogie, modne obuwie...

W październiku 1953 odwiedził ją po raz pierwszy jakiś nieznajomy mężczyzna, podając się za ,,specjalnego urzędnika Urzędu Skarbowego". Następnie wyznaczono jej tzw. domiar - wysoki dodatek do uprzednio wyliczonego podatku. Sprzedała resztę posiadanej biżuterii i zapłaciła. Ale ów „specjalny urzędnik" znów pojawił się na Grudziądzkiej, a po krótkiej przerwie zaczął przychodzić prawie co dnia. Tak się to zaczęło. Wiosną następnego roku wezwano ją oficjalnie do miejscowego Urzędu Bezpieczeń- stwa. Przesłuchano i wypuszczono. Po jakimś czasie wezwano po raz drugi i już zupełnie jawnie zaproponowano współpracę.
- To jest tak: w sklepie stykacie się obywatelko, z różnymi ludźmi, a tu się rozchodzi o dobro Polski, znaczy się, ojczyzny. Wróg czai się wszędzie, to trzeba mieć stale w pamięci.
Każdy lojalny członek społeczeństwa ma święty obowiązek czuwać. Założymy wam telefon, doprowadzi się kanalizację, będziecie inaczej żyć, nie ma co się namyślać.
- I z innej beczki: inicjatywa prywatna, kapitalizm, wrogowie ustroju.
- Nie, nie, nie!

Bito ją strasznie, po głowie, piersiach, brzuchu, lewe oko wypłynęło od uderzenia pięścią, uszkodzona śledziona, nerki, osierdzie, płuca - właściwie już nie sprawiały bólu, ludzki próg czucia został przekroczony.
- Nie, nie, nie... to właściwie mówił ktoś, czy coś za mnie, nie ja, bo mnie już chyba w ogóle nie było.

W piwnicy, na Dzierżyńskiego, było tak ciemno, że niepodobna było odróżnić nocy od dnia. A jednak wyżyła. Przez dwa lata leżała w szpitalu wojewódzkim w Olsztynie. Jedną nerkę, część żołądka i jelit trzeba było usunąć, ocalałe oko widziało coraz słabiej. Tymczasem zlikwidowano sklep drogą administracyjną i zlicytowano ruchomości właścicielek na poczet zaległych domiarów. Po październiku 1956 dostała pracę urzędniczki w powiatowym szpitalu w Ostródzie, skąd co pół roku przyjeżdżała na konsultacje do kliniki gdańskiej do prof. dr Pensona. I tym razem, a był to grudzień 1970, poddawała się przez tydzień badaniom. Wieczorem miała pociąg do Ostródy. Wyszła z kliniki o zmroku, przez portiernię od ulicy Dębinki [2]. W kwadrans później - nie żyła.
(…)

To tutaj. Grób Jadwigi już się wyraźnie zapadł i jakby skurczył. Zginęła w grudniu o wczesnym  zmierzchu. Była prawie niewidoma i to prawdopodobnie zadecydowało ostatecznie o Jej śmierci pod gąsienicami czołgu.

Przypisy

[1] prawdopodobnie Jadwigę Autorka poznała podczas pobytu w obozie w Małszycach;

[2] ul. Dębinki w Gdańsku znajduje się w dzielnicy Aniołki;

Aneks

Maria Antonina Boniecka (Warszawa 1910 – Sydney 1978);  prozaik, publicysta, felietonista, pedagog i wychowawca. W epoce PRL-u bezpartyjna.

W 1934 r. ukończyła wydział pedagogiczny, tytuł magistra filozofii otrzymała w 1937 r. (UW).
W latach 1928-1944 zatrudniona przez Wydział Oświaty i Kultury Zarządu Miejskiego miasta Warszawy, pracowała jako nauczycielka dla dorosłych. Odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi za pracę z analfa-betami (1937 r.).

Podczas okupacji niemieckiej działała w konspiracji od 1940 r., a od 1942 r. w szeregach Armii Krajowej. W 1944 r. aresztowana i wywieziona do obozu w Małszycach k/Łowicza. Odznaczona Krzyżem Armii Krajowej.

W latach 1945-1948 współpracowała z rozgłośnią Polskiego Radia w Gdańsku, w latach 1946-1949 oraz 1951-1954 z rozgłośnią Polskiego Radia w Szczecinie. Od 1946 r. członek Związku Zawodowego Literatów Polskich. W latach 1945-1947 publikowała cotygodniowe artykuły na łamach "Gazety Morskiej" w Gdańsku i "Głosu Wybrzeża" w Sopocie.

W latach 1946-1949 pracowała jako nauczyciel języka polskiego (II Państwowe Gimnazjum Męskie w Szczecinie). Do 1951 r. wykładała język polski na Studium Przygotowawczym przy Politechnice Szczecińskiej.

W latach 1956-1957 była naczelnym redaktorem tygodnika społeczno-literackiego "Ziemia i Morze" (Szczecin). Została usunięta z redakcji za:
"błędy polityczne wobec sprawy węgierskiej, cenzury, nie dość silne przeciwstawianie się błędnym tendencjom, nie konsultowanie się z Komitetem Wojewódzkim odnośnie polityki redakcyjnej, nie zbliżanie linii pisma do linii partii..."
W 1957 r. władze komunistyczne wytoczyły proces przeciw M. Bonieckiej za artykuł dyskusyjny opubliko-wany w tygodniku  „Ziemia i Morze", w którym zdemaskowane zostały skandaliczne stosunki panujące wśród szczecińskiego środowiska nauczycielskiego.

W 1959 r. otrzymała Nagrodę Literacką Szczecina.

W 1960 r. władze PRL skonfiskowały szereg rękopisów Bonieckiej w wyniku czego zaginęły bezpowrotnie:
- Magnolie Kwitną,
- Pięć córek Agaty,
- Nasza praca w porcie,
- Eli, Eli Lamma Sabactani.

W 1963 r. objęta została zakazem druku. Dokumentacja przechowywana w zasobach IPN wskazuje, że Boniecka została zarejestrowana przez SB jako figurant na którego została założona sprawa operacyjnego rozpracowywania o kryptonimie "Kultura".

W 1965 r. M. Boniecka wyemigrowała do Australii. Drukowała tam artykuły w prasie polonijnej, m.in., w czasopismach „Wiadomości Polskie" (Sydney), „Tygodnik Polski" (Melbourne),
„Nurt" (Sydney), „Słowo Polskie" (Adelaide), a również w „Wiadomościach" (Londyn),
„Jutro Polski" (Londyn), „Nowy Świat" (Nowy Jork).

W 1966 r. nawiązała współpracę z rozgłośnią radia "Wolna Europa". W latach 1976-1978 współpracowała z Polskim Komitetem Radiowym w Australii.

********************

https://stanislaw-orda.szkolanawigatorow.pl/srebrzysko-1971
18.05.2017 r. 

https://www.salon24.pl/u/dawidowicz/719691,srebrzysko-1971-dwa-pogrzeby
06.07.2016.

---

tagi: grudzień 1970 

	stanislaw-orda
	17 maja 2026 13:15

43     1902    17 zaloguj sie by polubić